Makaleler "Fikret Bila"
Abbas Güçlü Ahmet Tan Alev Coşkun Ali Eralp Ali Sirmen Ali Tartanoğlu Alican Uludağ Altan Öymen Arslan BULUT Ataol Behramoğlu Atilla Kart Aydınlık yazarları Ayşenur Arslan Barış Yarkadaş Bedri Baykam Bekir Coşkun Bilim Teknik Bozkurt Güvenç Burak H. Özdemir Bülent Soylan Can Ataklı Can Dündar Celal Şengör Cengiz Önal Cengiz Özakıncı Cevat Kulaksız Ceyhun Balcı Coşkun Özdemir Cumhuriyet yazarları Cüneyt Arcayürek Deniz Kavukçuoğlu Doğan Kuban Dr. M. Galip Baysan Dünya haberleri Ece Temelkuran Ekonomi Emin Çölaşan Emine Ülker Tarhan Emre Kongar Erdal Atabek Erdal Atıcı Eren Erdem Ergin Yıldızoğlu Erhan Karaesmen Erol Manisalı Ertuğrul Kazancı Eğitim Ferhan Şensoy Fikret Bila Fırat Kozok Gündüz Akgül Güner Yiğitbaşı Güngör Mengi Güray Öz Gürbüz Evren Hakkı Keskin Hasan Pulur Hayrettin Ökçesiz Hikmet Sami Türk Hikmet Çetinkaya Hulki Cevizoğlu Hüner Tuncer Hüseyin Baş Işık Kansu Işıl Özgentürk Kemal Baytaş Kemal Kılıçdaroğlu Kurtul Altuğ Köşe Yazıları Kürşat Başar Levent Bulut Levent Kırca Leyla Yıldız Mehmet Ali Güller Mehmet Faraç Mehmet Haberal Mehmet Halil Arık Mehmet Türker Melih Aşık Merdan Yanardağ Meriç Velidedeoğlu Mine Kırıkkanat Miyase İlknur Mustafa Balbay Mustafa Mutlu Mustafa Sönmez Mümtaz Soysal Müyesser Yıldız Necati Doğru Necla Arat Nihat Genç Nilgün Cerrahoğlu Nuray Mert Nusret Ertürk Oktay Akbal Oktay Ekinci Oray Eğin Orhan Birgit Orhan Bursalı Orhan Erinç Rifat Serdaroğlu Ruhat Mengi Rıza Zelyut Sabahattin Önkibar Saygı Öztürk Sağlık Selcan Taşçı Serpil Özkaynak Sevgi Özel Sinan Meydan Siyaset Soner Yalçın Spor Sözcü yazarları Süheyl Batum Tarih Tarım Tayfun Talipoğlu Tekin Özertem Tülay Hergünlü Tülay Özüerman Tünay Süer Türey köse Türkiye Türkkaya Ataöv Utku Çakırözer Uğur Dündar Uğur Mumcu Vatan Yazarları Video Yakup Kepenek Yazı Dizileri Yaşar Nuri Öztürk Yaşar Öztürk Yener Güneş Yeniçağ yazarları Yurt Yazarları Yüksel Pazarkaya Yılmaz Özdemir Yılmaz Özdil Zeki Tekiner Zeynep Göğüş Zeynep Oral Zulal Kalkandelen chp genel lozan muharrem ince Çiğdem Toker Ömer Yıldız Özdemir İnce Özgen Acar Özgür Mumcu Öztin Akgüç Ümit Zileli İlhan Cihaner İlhan Selçuk İlhan Taşçı İnci Aral İrfan O. Hatipoğlu İsmet İnönü Şükran Soner

Atatürk düşmanlığı bu toplumda hâkim yer tutmuyor. Ölümünün 73. yıldönümünde, dün Anıtkabir’deki görüntülere baktıysanız, bu gerçeği görmüş olmalısınız.
Son yıllarda hız verilen ve on yıllardır yürütülen karalama kampanyalarına karşın, Anıtkabir dün yine doldu taştı. Öyle bindirilmiş kıtalar şeklinde değil. Her kesimden, her yaştan, her siyasi görüşten vatandaşlar Anıtkabir’e kendi arzularıyla gelip, Atatürk’e sevgilerini, saygılarını sundular. Zengin, fakir, yaşlı, genç, başı açık, başı kapalı Anadolu halkı oradaydı...

Manda mı kabul etseydi?
“Aydın” kisvesi altında Atatürk’ü küçültmeye çalışan, liderliğini, ileri görüşlülüğünü, askeri, siyasi, uluslararası başarısını yok saymaya çalışanlar, yanlış yaptığını savunanlar Atatürk’ün neyinden rahatsız oluyorlar?
Tüm mazlum uluslara örnek oluşturacak şekilde bir Ulusal Kurtuluş Savaşı yürütmüş ve başarıya ulaşmış olmasından mı?
Atatürk karşıtlarına göre, böyle yapmasaydı da ne yapsaydı? İngiliz mandasını mı kabul etseydi, Amerikan mandasını mı? Bağımsız bir devlet kurmak yerine bir İngiliz valiliği mi kursaydı? Sevr’in altına imza mı atsaydı?
“Hatt-ı müdafaa yoktur sath-ı müdafaa vardır, bu satıh bütün vatandır” demeseydi de, “sath-ı müdafaa yoktur, hatt-ı müdafaa vardır, bu hat, benim arazidir” mi deseydi?
Camiye gitmek, okul açmak için izin alınan bir Türkiye mi kursaydı? Saraya sığınıp İngiltere’ye mi kaçsaydı?

Laik cumhuriyet mi rahatsız ediyor?
Veya laik bir cumhuriyet kurması mı rahatsız ediyor? Din ile devlet işlerini ayırması, bilimi öncü kabul etmesi mi rahatsızlık veriyor?
Laik bir devlet yerine, din devleti mi kursaydı? Bilime, bilim adamlarına göre değil hurafelere göre mi hareket etseydi? Üniversiteler yerine medreseler mi kursaydı?

Çarşafta mı bıraksaydı?
Atatürk’ün neyi rahatsız ediyor? Türk kadınını çarşaftan çıkarması mı? Kadınların erkeklerin yapacağı her işi, her mesleği pekâlâ yapabileceğini göstermiş olması mı rahatsız ediyor? Türk kadınının da öğretmen, bilim insanı, doktor, mühendis, avukat, pilot, milletvekili olabileceğini kanıtlaması ve onları çarşaftan çıkarmış olması mı rahatsızlık veriyor?
Ne yapsaydı? Türk kadınını çarşafta mı bıraksaydı; kız çocuklarının çarşafa girmesini mi teşvik etseydi, erkeğin üç adım gerisinden mi yürütseydi? Kızları okula göndermese miydi? Kadının şahitliği kabul edilmez mi deseydi? Ne yapsaydı yani?

“Bizim sülalemiz” mi deseydi?
“Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran Anadolu halkına Türk milleti denir” demeseydi de Anadolu halkı benim tebaamdır mı deseydi?
“Bu cumhuriyeti bizler kurduk, onu yükseltecek olan sizlersiniz” demeseydi de, “Bu cumhuriyeti bizler kurduk bizim sülalemiz yiyecektir” mi deseydi ve ona göre bir saltanat düzeni mi kursaydı? Ne yapsaydı?

Demokratik cumhuriyet
Atatürk böyle yapmasaydı:
Devletle din işlerini birbirinden ayırmasaydı; ülkeyi dini referanslarla yönetseydi, anayasa, hukuk, kanun yerine fetvaları ve kadıları koysaydı; küçük kızların başını örtüp, kadınları çarşafa soksaydı, üniversiteler, bilim enstitüleri, Sümerbanklar, Etibanklar, Türk Hava Kurumu, demir çelik fabrikaları kurmasaydı, maden ve sanayi planı yapmasaydı, banka kurmayıp milleti tefecilerin eline bıraksaydı, dil ve tarih kurumunu, devlet tiyatrolarını, operayı, baleyi kurmayıp, kültürü sanatı, fotoğrafı, resmi, müziği günah saysaydı, o zaman buna mı demokratik cumhuriyet diyecektik? Bu mu demokrasi olacaktı?
Rahatsızlık veren bu mudur?
Atatürk’ün neyi rahatsız ediyor bu “aydın”ları?

Fikret Bila/Milliyet

12 Haziran seçimi geride kaldı, ancak tartışmalar bitmedi.
YSK, Diyarbakır’dan bağımsız milletvekili seçilen Hatip Dicle’nin vekilliğini, seçim öncesinde aldığı kesinleşen 1 yıl 8 aylık hapis cezası nedeniyle iptal etti. İptal kararıyla birlikte, seçim hukuku, kararın hukukiliği, bu kararın seçimden önce neden verilmediği gibi birçok soru tartışılmaya başlandı.
Gerçekten de YSK, Dicle’nin aday olup olamayacağını seçim öncesinde karara bağlamış olsa, seçime bağımsız adaylarla giren ve Diyarbakır’da birden fazla yedek aday da gösterdiği bilinen BDP, seçmen tabanına bir başka adayı işaret edebilir, Dicle’ye verilen 70 bini aşkın oy da boşa gitmemiş olurdu. Ancak bu yapılmadı. YSK’nın oybirliğiyle aldığı karara yapılacak itirazın da sonucu değiştirmesi beklenmiyor. Bu nedenle, Dicle, vekilliği kaybedecek ve yerine büyük bir olasılıkla Ak Parti’nin adayı Oya Eronat TBMM’ye girecek.

Seçime damga vurdu
Dicle’nin seçilmiş olmasına rağmen TBMM’ye girememesi ise siyaset tarihindeki yerini alacak. Hem seçilmesine rağmen TBMM’ye girememesi hem de bunun özellikle Güneydoğu Anadolu’da yarattığı atmosferle.
Verdiği kararlarla seçim öncesinde de büyük tartışma yaratan YSK, son kararıyla, 12 Haziran seçimine vurduğu damgayı pekiştirmiş oldu.
Hatırlanacaktır; seçim öncesinde de YSK’nın verdiği, siyasi tarihe geçecek kararlar büyük olaylara neden olmuştu.
YSK, milletvekili aday listelerini açıklarken, BDP’nin desteklediği 7 ismin milletvekili adayı olamayacağına karar vermişti. Üstelik vekil olamayacağı açıklanan isimler arasında, zaten vekil olan ve vekilliği süren Sebahat Tuncel, Gültan Kışanak gibi isimler de vardı.
Büyük tartışmalar yaratan bu kararın ardından yaşanan olaylarda bir kişi ölmüş, çok sayıda kişi yaralanmıştı.
YSK’nın o gün verdiği kararlar, söz konusu 7 ismin geçmişte aldıkları cezalara ilişkin memnu hakların iadesi kararlarını sunmamalarına bağlanıyordu. YSK, 1973 yılından kalma cezalar için bile belge istiyordu.
Ancak bu süreçte yeni Türk Ceza Kanunu’na göre, infazı tamamlanmış bir ceza nedeniyle ayrıca memnu hakların iadesi kararı verilemeyeceği, hakların otomatik olarak kazanılmış sayıldığı, mahkemelerin de memnu hakların iadesini talep edenlere yeni TCK’yı işaret ederek, böyle bir
karar verilemeyeceğini bildirdiği ortaya çıktı.

Aynı kararlarla vize aldılar
YSK ise yeni TCK’nın emredici bu kuralını görmezden gelerek, büyük olayların yaşanmasına neden oldu. BDP’liler bu kararlara, ellerindeki mahkeme kararlarını sunarak itiraz ettiler. YSK’nın kararından sonra başvurdukları mahkemeler, yeni TCK’ya göre böyle bir karar verilemeyeceği görüşünü tekrarlamıştı. Memnu hakların iadesi kararı bulunmamasına rağmen, verilen kararları bunun yerine sayan YSK, BDP’li Hatip Dicle’ye, Leyla Zana’ya, Gültan Kışanak’a, Sebahat Tuncel’e, Salih Yıldız ve Ertuğrul Kürkçü’ye adaylık vizesi verdi.

Uzun süre tartışılacak
Türkiye’nin boşu boşuna büyük gerilim yaşanmasına, çıkan olaylarda 1 kişinin ölüp, çok sayıda kişinin yaralanmasına neden olan bu süreç, seçim hukukundaki boşluklardan olduğu kadar, YSK’nın mevzuat değişikliklerini iyi takip edemeyip, iyi yorumlayamamasından kaynaklanıyordu.
Şimdi YSK, Dicle hakkında verdiği kararla, seçim öncesinde olduğu gibi seçim sonrasında da tartışma yarattı. Elbette, bu tartışmalar bir sonuca bağlanacak, herkes saygıyla yaklaşıp kararları uygulayacak ancak YSK’nın bu kararları uzun bir süre tartışılmaya devam edilecek.

CHP’nin seçim kampanyası sırasında yayımladığı, emekli öğretmenin simit satarken öğrencisiyle karşılaşmasını konu alan kısa film, belleklerden kolay silinmeyecek görüntüler içeriyordu.
Görevdeki birçok öğretmenin de geçinebilmek için ikinci, üçüncü işler yaptığı da bir sır değil. Taksi şoförlüğü, pazarcılık, seyyar satıcılık...
Bu, Türkiye’nin zaman yitirmeden ortadan kaldırması gereken bir ayıptır. Öğretmenlik gibi kutsal bir mesleğin görevde veya emekli olmuş mensuplarının, geçim sıkıntısı içinde olmaması gerekir. Gelecek nesilleri yetiştiren, insan fidelerini büyüten öğretmenlerimize insanca yaşam olanakları sağlamak devletin borcudur.

Piyango usulü öğretmenlik
Çocuklar üzerinde anne-babalar kadar bazen onlardan da fazla emeği olan öğretmenlerin mesleğe atanma konusunda çektikleri çile, meslek yaşamları ve emekliliklerinde çektikleri çileden az değil.
Her yıl televizyonlarda “öğretmenlik piyangosu” izliyoruz. Dev ekranlarda ismini görmeye çalışan, öğretmenlik piyangosu vurduysa annesiyle, babasıyla heyecan içinde zıplayan, sevinçten çığlık atan; ismi yoksa, üzüntüden hıçkıra hıçkıra ağlayan öğretmen adayları görüyoruz.
Öğretmenlik hâlâ gençlerin en fazla tercih ettikleri mesleklerin başında geliyor. İş garantisinin yanı sıra öğretmenliğin manevi hazzı, kutsallığı gençlerimizi bu mesleğe yöneltiyor. Ancak son yıllarda mesleğe giriş aşamasından yansıyan görüntüler Türkiye’ye yakışmıyor.
Öğretmenlik “piyangodan çıkan” bir meslek olmamalı. Bir ülke geleceğini şekillendirecek nesilleri yetiştiren öğretmenlerini piyangoyla işe almamalı.

Öğretmen fazlası
On binlerce öğretmen her ay atama bekliyor. Yetkililer, öğretmen fazlası olduğunu belirtiyorlar. İhtiyaç yoksa neden her yıl binlecre öğretmen mezun ediliyor? Üniversite kontenjanlarının ihtiyaca göre planlanması gerekmiyor mu? Türkiye gibi ortalama öğrenim süresinin 4 yılı bile bulmadığı bir ülkede, öğretmen açığı yoksa, öğrenim düzeyi niye bu kadar düşük?

“Hâlâ harçlık alıyoruz”
Öğretmenlik “piyangosu” bekleyen öğretmen adaylarına kulak verelim:
“Bizler, her yıl hayallerimizi başka bir bahara erteliyoruz. 30’lu yaşlara gelip evlenemiyor, ailemizden harçlık almak zorunda bırakılıyoruz; iş bulamadığımız için işportacılık, inşaat işçiliği, tezgâhtarlık yapıyoruz. Sistem, kendini sürekli yenileyerek var oluyor. Her yıl binlerce öğretmen yaşadığımız olumsuz sürece dahil oluyor. Aramızda 5 ila 9 yıl arasında değişen sürelerde atamaları yapılmamış meslektaşlarımızın oranı azımsanmayacak düzeydedir.”

Seçim öncesi ve sonrası
Atama bekleyen öğretmenlerin dile getirdikleri bir şikâyet de seçim öncesi verilen sözlerin seçimden sonra unutulduğu yönünde. Seçim öncesinde Milli Eğitim Bakanlığı’nın ataması yapılacak öğretmen sayısını seçimden sonra düşürdüğünü öne sürüyorlar.
Milli Eğitim Bakanlığı’nın yapılan atamalar içinde hepsinin açıktan atama olmadığı, sözleşmeli çalışan öğretmenlerin kadroya geçirildiği açıklamasını da tatmin edici bulmuyorlar ve aldatıldıklarını düşünüyorlar.
Öğretmenlik iş ve geçim sıkıntısı çekilmeyen bir meslek olmalıdır. Öğretmen geçinmek için ikinci bir iş yapmamalı, öğrencisiyle karşılaşınca gözünü kaçırmak zorunda kalmamalıdır. Bunun için insanca yaşayacağı iş ve ücret olanaklarının yaratılması devletin öncelikli görevi olmalıdır.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, muhalefet partilerinin liderleri, diğer siyasetçiler ve gazeteciler aleyhine açtığı davaların hepsini geri çekti. Başbakan Erdoğan’ın bu kararı, seçim akşamı yaptığı balkon konuşmasındaki “helalleşme” çağrısının ilk adımı mahiyetinde.
Başbakan Erdoğan’ın bu kararını açıklayan parti sözcüsü Hüseyin Çelik’e, bu kararın nasıl alındığını sordum:

“Helalleşme adımını atalım”
“Bu, Sayın Başbakan’ın bireysel bir kararıdır. Balkon konuşmasında dile getirdiği helalleşme çağrısının gereği olarak ilk adımı atmak istedi. Sayın Erdoğan bu kararını çok dar kapsamlı bir toplantıda istişare etti. Merkez Yürütme Kurulu toplantısından sonra da beni çağırdı ve ‘Balkon konuşmasında helalleşelim dedik. Helalleşme adımını atalım. Açtığımız bütün davaları çekelim’ dedi. Hukukçular, dosyaları inceleyip gereğini yaptılar. Ben de parti sözcüsü olarak bunu kamuoyuyla paylaştım.”

Çelik de çekti
Hüseyin Çelik, seçim sonrasında yeni bir sayfa açmak, seçim sırasındaki kırgınlıkları geride bırakmak amacıyla Başbakan Erdoğan’ın aldığı bu kararın kendisi için de geçerli olduğunu söyledi. Çelik, “Benim de Sayın Kılıçdaroğlu’na açtığım bir dava vardı. Ben de şimdi bu davayı geri çekiyorum” bilgisini verdi.

“Bahçeli’nin sözlerini biliyordu”
Hüseyin Çelik’e, Başbakan Erdoğan’ın, MHP lideri Devlet Bahçeli’nin, “Hesaplaşma olmadan helalleşme olmaz, kendisi meydanlardaki bazı sözlerimiz için yargıya başvurarak hesaplaşmaya yöneldiğine göre helalleşmeden önce hesaplaşma istemek bizim de hakkımızdır” şeklindeki sözlerinden sonra mı bu kararı verdiğini sordum:
“Hayır. Sayın Başbakan’ın Sayın Kılıçdaroğlu’nun da Sayın Bahçeli’nin de sözlerinden bilgisi vardı ama kararının o açıklamalarla bir ilgisi yok. O açıklamalarla ilgili bir değerlendirmesi olmadı. Başbakan, balkon konuşmasının bir adımı olarak kendisi açısından bu kararı zaten vermişti.”

“Karşılık beklemiyor”
Başbakan Erdoğan, açtığı davaları geri çekerken muhalefet liderlerinin kendisine karşı açtığı davaların geri çekilmesini bekliyor mu?
“Hayır” dedi, Hüseyin çelik:
“Sayın Başbakan bir karşılık beklemiyor. Davaları çekme kararını, onlar da çeksinler gibi bir şarta bağlamış değil. Başbakan, kendi sözüyle tutarlı davranarak ilk adımını attı. Karşılık verip vermemek muhalefet liderlerinin bileceği iş.”

“Kapıyı çalacak”
Başbakan Erdoğan’ın, yeni anayasa konusunda muhalefet liderlerinin kapısını çalacağı sözünü anımsatarak Çelik’e, bu yönde bir çalışma yapılıp yapılmadığını sordum. Yanıtı şu oldu:
- Evet, Başbakan her zaman olduğu gibi sözünün gereğini yerine getirecek. Kapılarını çalacak. Bu konuda hazırlıklar yapılıyor ama zamanını şu anda bilmiyorum.

“Yumrukla tokalaşılmaz”
Hüseyin Çelik, futbolda olduğu gibi siyasette de centilmenliğin esas olması gerektiğini vurgulayarak davaların geri çekilmesi kararını şöyle değerlendirdi:
“Seçim artık geride kaldı. Maç bitti. Futbolcular maçta birbirlarine sert hareketler yaparlar ama maç bitince tokalaşırlar. Siyasette de böyle olması gerekir. Biz de maç bittikten sonra elimizi uzattık. Ama yumrukla tokalaşma olmaz. Karşınızdakinin de elini uzatması gerekir, siz el uzatırken o elini yumruk yaparsa tokalaşmazsınız.”

“Kapıyı sert kapatma”
Çelik, halkın bu tür davranışları değerlendirdiğini de belirterek, şöyle devam etti:
“Bir Japon atasözü vardır, ‘arkandan kapıyı sert kapatma, ola ki, o kapıyı yeniden çalman gerekebilir’. Biz de böyle düşünmeliyiz. Kapıları sert kapatmamalıyız.”

MHP Genel Başkanı Bahçeli: Hesaplaşma olmadan helâlleşme olmaz. Hükümet olarak seçimlerde MHP’ye kurulan tuzakları, kaset tezgâhlarını ortaya çıkarıp yargıya teslim etmeliler
Genel merkezdeki odasına girdiğimde MHP lideri Devlet Bahçeli, seçim sonuçlarıyla ilgili ön raporlar üzerinde çalışıyordu. Bunlardan biri Meclis dışındaki sağ partilerin oylarıyla ilgiliydi.

“Küçükler AKP’ye gitti”
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın yüzde 50’yi nasıl bulduğu sorusunun cevaplarından biri olarak gördüğü raporu göstererek şu yorumu yaptı:
“Şimdi Meclis dışında kalan partilerin oy oranlarına bakıyorum. 2007 seçiminde Meclis dışında kalan sağ partilerin oy toplamı yüzde 12.99 olmuş. 12 Haziran 2011 seçiminde ise bu partilerin aldığı oy toplam yüzde 4.04 düzeyinde. Aradaki 8.45 oranındaki oyun da AKP’ye gittiği anlaşılıyor. Yüzde 50’ye ulaşmada bu oyların kaymasının da önemli etkisi olduğunu düşünüyorum. Küçük partilerin oyları da AKP’de toplanmış görünüyor.”
Bahçeli ile sohbete bu analizle girdik. MHP liderine, Başbakan Erdoğan’ın seçim akşamı ünlü balkon konuşmasını anımsatarak sordum:

“KASET TEZGÂHLARINI ORTAYA ÇIKARSINLAR”
Başbakan Erdoğan, balkon konuşmasında seçim kampanyasındaki kırgınlıklar alınganlıklar için helâlleşme istedi. Hesaplaşma değil helâlleşme istediklerini söyledi. Kendi hakkını helal ettiğini söyledi. Siz de ediyor musunuz?
- Başbakan’ın balkon konuşmasında iki önemli konu vardı. Birisi, hesaplaşma yerine helâlleşme sözüydü. Hesaplaşma olmadan helâlleşme olmaz. Hesaplaşmadan helâlleşmem. Helâlleşmeden önce bir hesaplaşma yapılmalıdır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin hükümeti olarak, seçimlerde MHP’ye kurulan tuzaklar, kaset tezgahlarını ortaya çıkarmaları, yargıya teslim etmeleri, böylece hesaplaşmanın yapılması gerekir. Eğer bu oyunların içinde devletin kurumları varsa, onlar ortaya çıkarılsın ve hesap sorulsun. Önce bunu yapsınlar. Ayrıca meydanlarda MHP’nin hiç hak etmediği bin bir çeşit hakaretler yapıldı, iftiralar atıldı. Tehditler savuruldu. Bunlar için de özür dilemeleri gerekir. Özür dilemeden de helâlleşme olmaz. Kendisi bizim meydanlardaki bazı sözlerimiz için yargıya başvurarak hesaplaşmaya yöneldiğine göre, helâlleşmeden önce hesaplaşma istemek bizim de hakkımızdır.”

“ÖNCE AÇIKLAMA YAPSIN SONRA KAPIYI ÇALSIN”
Başbakan Erdoğan, balkon konuşmasının ardından yönelttiğim soruyu yanıtlarken, yeni anayasa konusunda muhalefet partilerinin kapısını çalacağını, uzlaşma arayacağını söyledi. CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, “Kapım açık, buyursun gelsin” yanıtını verdi. Sizin yanıtınız nedir?
- Başbakan yeni anayasa konusunda uzlaşmacı bir üslup kullandı. Muhalefetin kapısını çalacağını söylüyor. Kapımızı çalmadan önce kafasında nasıl bir anayasa var onu kamuoyuna açıklasın ki, biz de bilelim. Sayın Başbakan, seçim kampanyası boyunca yeni anayasadan söz etti ama nasıl bir anayasa düşündüğünü kapsamlı biçimde açıklamadı. Önce bu açıklamayı yapması gerekir ki, biz de kapıyı açıp açmayacağımıza karar verebilelim. Önce o açıklamayı yapsın sonra kapıyı çalsın.

“ORTAK BİR ANAYASA KOMİSYONU KURALIM”
MHP olarak sizin de anayasa değişikliği çalışmalarınız vardı. Yeni anayasa konusunda uzlaşma sağlanabilmesi için sizin öneriniz nedir?
- Bizim önerimiz şu: Meclis açılıp TBMM Başkanlık Divanı oluşturulduktan sonra çalışmalar başlayabilir. TBMM Başkanı’nın öncülüğünde bir ortak komisyon kurulabilir. Bizim önerimiz bu komisyona her partinin iki milletvekili ve bir de hukuk profesörü vermesidir. Her parti bu komisyona kendi anayasa ön hazırlığını bir rapor olarak sunar. Her partinin anayasa çalışması masaya yatırılır. Böylece uzlaşılacak konular belli olur. Bundan sonra kesinlikle uzlaşma sağlanamayan konular tespit edilir ve bunlar kamuoyuna açıklanır. Uzlaşma sağlanan konular üzerinde de çalışma devam eder ve metin yazılır. Bizim anayasa hazırlığımız tamam. Böyle bir komisyona sunacak durumdayız. Bize göre çalışmanın bu yöntemle yapılması gerekir. Ancak başka bir projeleri varsa, AKP’nin bir dayatması söz konusu olacaksa, böyle bir çalışma yürümez, onun da kamuoyuna açıklanması gerekir. O zaman bir başka yol olarak AKP-CHP-BDP bir metin üzerinde anlaşırlar ve onu açıklarlar. Bu durumda biz de bu metin üzerindeki görüşlerimizi açıklarız.

“ANAYASA İÇİN MHP'NİN ÜÇ KIRMIZI ÇİZGİSİ VAR”
Yeni anayasa konusunda MHP’nin kırmızı çizgilerinden söz ediliyor. Bunlar nelerdir?
- Evet, bizim kırmızı çizgilerimiz var ki, bunlar Türkiye Cumhuriyeti’nin de kırmızı çizgileridir bize göre. Üç başlık altında toplayabiliriz: 1- Anayasanın başlangıç metni; 2- Anayasanın ilk üç maddesi; 3- Demokratik
özerklik gibi taleplerle Türkiye’yi bölünmeye götürecek madde teklifleri. Anayasa’nın başlangıç metni ve ilk üç maddesi konusunda hassasiyetimiz yüksektir. Keza, özerklik gibi, iki dil gibi Türkiye’yi bölünmeye götürecek tekliflere de kesinlikle karşı dururuz.

“OY VERMEYEREK BİZİ TERBİYE ETMEK İSTEDİLER”
MHP yönetiminde yer alan 10 isimle ilgili olarak internette yayımlanan kasetler nedeniyle siz ve partiniz zorluk çektiniz. Bu kasetler oylarınızı etkiledi mi?
- Türk toplumu ayıpların örtülmesi konusunda inançları doğrultusunda hareket etti. MHP’nin yüzüne vurmadı. Meydanlarda, hiçbir yerde bana bu konuda tek bir soru yöneltilmedi. Bu Türk toplumunun inancından ve olgunluğundan gelen bir hareket tarzıdır. Ayıbı yüzümüze vurmadı. Ayıpları örtmek, yüze vurmamak Türk toplumunun inancının, terbiyesinin bir gereğidir. O da öyle yaptı. Ayıbı yüzümüze vurmadı ama bazıları oy vermeyerek terbiye etmek istedi, tepkisini böyle gösterdi. Meydanlar doluydu, coşkulu kalabalıklar vardı ama hepsi oya dönüşmedi. Özellikle Orta Anadolu’da seçim sonuçlarına baktığımızda bu bölgedeki oy kayıplarında bunun etkili olduğunu düşünüyorum.

“MHP’SİZ PARLAMENTO”
‘Bu olaylar parti içi çekişmelerden kaynaklanıyor’ yorumları da yapıldı. Sizin kuşkularınız hangi yönde?
- Türkiye 17. seçimini yaptı. Her seçimde MHP’nin oy kaybetmesi için çaba gösteren çevreler olmuştur. Ancak bu seferki gibi bir yıpratma kampanyasıyla karşılaşmamıştık. Çok zor şartlar altında seçime girdik. Bu kampanyanın amacı MHP’yi Meclis dışında bırakmaktı. Bunun nedeni de kurmak istedikleri yeni Türkiye modeline karşı MHP’nin Meclis’te milli bir direniş göstereceğini bilmeleriydi. MHP’nin direnişini 12 Eylül referandumu öncesinde hem Meclis’te hem toplumda gördüler. Bu milli direnişi kırmak, Meclis dışına itmek istediler. Bunu sağlamak için MHP’yi itibarsızlaştırma kampanyasına giriştiler. Bir yandan bazı anket kuruluşları ve bazı köşe yazarları MHP’nin barajı aşamayacağı algısı yaratmaya çalıştılar, bir yandan da bu kaset tezgâhları kuruldu. Hem Meclis dışına iteceklerdi hem de bazı kışkırtmalar ve provokasyonlar yaparak, partimizi bir suç örgütü gibi göstereceklerdi. Ancak MHP inanmış kitlemiz ve bu oyunu gören halkımız MHP’ye sahip çıktı.

“ERKEN KURULTAY TALEP EDENDEN KUŞKULANIRIM"
Seçim sonrasında MHP’de olağanüstü kurultay toplanması söz konusu mu, bu yönde bir talep var mı? Sizin başarısız gördüğünüz örgütleri görevden almanız, bir yenilemeye gitmeniz söz konusu mu?
- Olağanüstü kurultay talebi gelmedi. Erken kurultay talep edeni MHP’yi Meclis dışında bırakmak isteyenlerle ilişkilendiririm. MHP’ye karşı oynanan oyunlarla ilgisi olduğundan kuşkulanırım. Kurultay normal zamanında yapılır. Bizim önce başkanlık divanımızı oluşturmamız gerekiyor. Bu yapıldıktan sonra iller itibarıyla seçim sonuçlarını tek tek analiz edeceğiz. Bu çalışmadan sonra değerlendirme yapacağız.

“DRK KURULMALI”
İmralı’yla yapılan görüşmeleri, Habur girişini çok sık şekilde eleştirdiniz. Türkiye’nin bölünmeye sürüklendiği vurgusu yaptınız. Ancak milliyetçi oylarda bir sıçrama görünmüyor. Bunu nasıl izah ediyorsunuz?
- Tabii seçimlerin ne kadar adaletli olduğuyla ilgili bir konu. Siyasi partiler seçimlere eşit imkânlarla girmiyor. İktidar partisi, devletin imkânlarıyla birlikte ve yine devletten aldığı mali yardımları birleştirerek, bunun üzerine de medyanın yüzde 90’ının desteğini koyarak kampanya yürüttü. Bu imkânlardan çok uzak partiler yarışa girdiler. Bu ne kadar adil? Ticarette haksız rekabeti önlemek için bazı tedbirler alınır. Örneğin Rekabet Kurulu, ticarette haksız rekabeti önler. Bence siyasi partiler için de böyle bir kurula ihtiyaç var. Demokratik Rekabet Kurulu (DRK) kurulmalı. DRK da siyasi partiler arasındaki haksız rekabeti gözetmeli.


Fikret Bila, Devlet Bahçeli ile MHP Genel Merkezi’ndeki odasında konuştu.

Başbakan Tayyip Erdoğan’la, üçüncü kez büyük başarıyla çıktığı seçimlerden sonra yaptığımız görüşmede, yeni anayasa için CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun kapısını çalacağını söylemişti. Erdoğan’ın bu sözleri dün Milliyet’in manşetindeydi.
Başbakan Erdoğan’ın, “Kemal Bey’in bazı açıklamaları, yaklaşımları oldu. Çalışmalara katılacaklarını, katkı vereceklerini söyledi. Kemal Bey’in kapısını çalacağım” sözlerini dün CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’na sordum.

“Buyursun gelsin”
Başbakan Erdoğan, yeni anayasa konusunda “Kemal Bey’in kapısını çalacağım” dedi. Eğer kapınızı çalarsa yanıtınız ne olur?
- Tabii buyursun gelsin, kapım açık. Bundan mutluluk duyarız. Ben de her zaman anayasa için toplumsal uzlaşmanın önemine dikkati çektim. Sivil toplum kuruluşlarının da görüşünün alınması gerekir. Sonuçta bir toplumsal uzlaşma sağlanırsa onun gereği de birlikte yapılır. Eğer Sayın Başbakan gelip nasıl bir anayasa değişikliği düşündükleri konusunda bilgi vermek ve bizim görüşümüzü almak istiyorsa bu bizi memnun eder.

“Komisyona katkı veririz”
Yeni anayasanın hazırlık çalışmalarında nasıl bir yöntem izlemeyi düşünüyorsunuz?
- Aslında bizim çalışma yöntemi konusunda bir geleneğimiz var. TBMM Başkanı öncülük ediyor ve anayasa konusunda çalışmak üzere bir komisyon kuruyor. Her partiden eşit biçimde temsilcinin yer aldığı bu komisyon ön çalışmaları yapıyor. Yine öyle olabilir. Böyle bir komisyon kurulacaksa biz de bu komisyonda ne kadar üye istenirse onu veririz ve çalışmalara katkıda bulunuruz. Uzlaşma sağlanan konularda da süratle Meclis’ten geçiririz. Rahmetli Bülent Ecevit döneminde de böyle çalışılmıştı. O dönemde bu çalışma yöntemine aykırı davranan sadece AKP olmuştu.

“Kurultay normal zamanında”
CHP’nin aldığı seçim sonucundan memnun olmayan partililerin kurultay talebi olduğu, memnuniyetsizliklerini Sayın Deniz Baykal’la paylaştıkları yönünde bilgiler geliyor. Bu yönde size ulaşan bir talep oldu mu veya siz bir olağanüstü kurultay ihtiyacı duyuyor musunuz?
- Hayır, bana böyle bir talep gelmedi. Benim de böyle bir düşüncem yok. Kurultay normal zamanında, olağan biçimde yapılır. Biz şu anda ilçeler bazında seçim sonuçlarını detaylı biçimde inceliyoruz.

İller görevden alınacak mı?
Seçimde başarı gösteremeyen il yönetimlerini görevden alacağınız yönünde de haberler yansıdı. MYK toplantısında böyle bir karara varıldığı haberleri yapıldı. Başarısız il yönetimlerini görevden alacak mısınız?
- Hayır görevden almak söz konusu değil. Bizim düşüncemiz başarısız olan il ve ilçe yönetimlerinin otomatik olarak düşmesiydi. Bu amaçla parti tüzüğünde bir düzenleme yapmayı düşünüyoruz. Bu yapıldığında başarısız olan il ve ilçe yönetimleri zaten otomatik olarak düşmüş olacak.

Baykal: “Taklit aslını güçlendirdi”
CHP’nin aldığı sonuç konusunda değerlendirmesi merak edilenlerden biri de bir önceki lider Deniz Baykal’dı.
Tahmin edileceği gibi sonuçtan memnun olmayan CHP’lilerin aradığı isimlerin başında Baykal geliyor. Deniz Bey, değerlendirmelerini partililerle paylaşıyor.
Deniz Bey’in, yakın çevresine yaptığı değerlendirmeyi şöyle özetleyebilirim:
“Taklit aslını güçlendirir, diye bir söz vardır. Seçim sonuçları da onu gösterdi. CHP’nin AKP’yi ve Erdoğan’ın politikalarını taklit etmesi, AKP’yi güçlendirdi.”

“Yakıştıramadım”
Deniz Bey’in, Kılıçdaroğlu’nun seçim sonrası konuşmasıyla ilgili eleştirisi de şöyle yansıyor:
“Seçimin sonucu ortada. Bu durumda sorumluluğu üstlenmek ve sonucu ciddi biçimde masaya yatırmak gerekir. Bunun yerine oyumuzu ve milletvekili sayımızı artırdık savunması CHP’lilerin kabul edeceği bir yaklaşım olmaz. Oyumuz 3,5 milyon arttı deniliyor; ama zaten biz 2009 yılında 10 milyon oy almıştık. İl genel meclisi sonuçları ortada. Oyumuzu 1 milyon artırmışız. 3,5 milyon değil. Ayrıca seçmen sayısında da artış olduğu gözetilirse, bu yorum dayanaksız kalıyor. Milletvekili artışı da illerin çıkaracakları milletvekili sayısının değişmiş olmasına dayanıyor. Bu durum ciddi bir sorumluluk anlayışıyla bağdaşmıyor. Doğrusu yadırgadım, yakıştıramadım. Benim görevi bıraktığım dönemde güvenilir anket kuruluşları CHP’yi yüzde 28-29 gösteriyorlardı.”

“Gezmeden alınan oy daha fazla”
“CHP, Erdoğan’ın söylemini ve politikalarını taklit etti, Güneydoğu’da oylarımız düştü. Erdoğan ise benim dönemimdeki CHP söylemine döndü ve oylarını artırdı. Güneydoğu’yla ilgili sonuç ortada. Çok miting yapıldı, çok gezildi, yeni vaatlerde bulunuldu deniliyor, bize de yeterince gezmedi eleştirisi yapılıyordu. Ama benim gezmeden aldığım oy, şimdi gezerek bile alınamamış oldu. Bunun bir izah edilmesi gerekir.”

“İstanbul, İzmir ve Antalya”
Baykal’ın İstanbul, İzmir ve Antalya sonuçlarını da şöyle değerlendirdiği haber veriliyor:
“İstanbul’da CHP, 2009’un altına düştü. Kemal Bey belediye başkan adayı olarak aldığı oyun altında görülüyor. AKP ile fark 19 puana çıktı. Bu iyi bir gösterge değil. İzmir’de ise AKP farkı kapattı. Yine birinci parti biziz ama AKP büyük sıçrama yaptı ve başa baş düzeye geldi. Antalya’da ise ikinci parti durumuna düştük. Oylarımı yüzde 31’den yüzde 33’e çıkarmamıza rağmen AKP Antalya’da önemli bir atak yaptı ve birinci parti oldu. Bütün sonuçları ciddiyetle ve sorumluluk duygusu içinde analiz etmemiz gerekiyor. Bu sonuçtan tatmin olmak, bir başarı olarak görmek kendimizi kandırmak olur.”

Seçimden büyük bir zaferle çıkan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’la, merakla beklenen “balkon konuşması”nı tamamlamasından hemen sonra sohbet olanağı buldum.
Emine Hanım’la birlikte balkondan makam odasına doğru çıkarken koridoru doldurmuş vatandaşlarla tek tek tokalaştı, tebriklerini kabul etti. O balkonda konuşurken koridorda aşağı yukarı koşturup oynayan 3-4 yaşlarındaki çocuğu görünce yanağından makas alıp önce onunla sohbet etti.

“Mutluyum”
Başbakan Erdoğan’a önce ne hissettiğini sordum:
- Mutluyum, tabii. Hepimiz mutluyuz.
- Yüzde 50 oy oranı bekliyor muydunuz?
- Yüzde 50 hedefimizdi, bunu gerçekleştirdik hepimiz çok mutluyuz. Çok partili demokratik hayatta ortaya bir istikrar çizgisi çıktı. Üçüncü dönemde ana muhalefetle aramızda en fazla farkı yaratarak kazandık.

“21 milyon oy”
Başbakan Erdoğan, “Ben, oy oranından çok alınan oyu çok önemserim” dedi ve cebinden not kâğıdını çıkarıp gösterdi:
- Bakın, 2007’de aldığımız oy 16 milyon küsur, bugün aldığımız oy ise 21 milyon 150 bin. Bunu çok önemsiyorum. Üçüncü döneme giriyoruz ve oylarımızı bu denli artırıyoruz. Bize gösterilen bu güven nedeniyle mutluyuz.

“Kapısını çalacağım”
- Yeni anayasa sözü verdiniz. Yüzde 50 oy oranına ulaştınız. Nasıl bir çalışma yapacaksınız?
- Şimdi oylarımızı artırdık ama milletvekili sayısı şu anda 330’un altında gibi görünüyor. Sınır kapılarındaki oylar değiştirir mi, bilmiyorum. İktidar partisi olarak bize düşen başta ana muhalefet partisi olmak üzere muhalefetin kapısını çalmaktır. Kemal Bey’in kapısını da çalacağım. Bize düşen kendilerini uzlaşmaya, katkı vermeye davet etmektir. Eğer parlamento içinde olur alırsak ne âlâ, ondan sonra da sivil toplum kuruluşlarıyla temas etmek için yöntemimizi belirleriz. Kemal Bey’in bazı açıklamaları, bazı yaklaşımları oldu. Çalışmalara katılacaklarını, katkı vereceklerini söylediler. Biz de Kemal Bey’den katkı bekliyoruz. Dediğim gibi parlamentoda olur alırsak öyle devam ederiz, yok eğer vermezlerse, o zaman da kendi şartlarımız içinde biz çalışmamızı yürütürüz.

Başkanlık sistemi
Başbakan Erdoğan’a, yüzde 50 oy oranına ulaşmasının arzu ettiği başkanlık sistemine geçiş konusunda girişimde bulunmasını kolaylaştırıp kolaylaştırmayacağını sordum. Şu yanıtı verdi:
- Ben başkanlık konusu tartışılsın istedim. Türkiye bunu tartışsın. Nitekim tartıştı, tartışıyor da. Ancak, bu konuda Kılıçdaroğlu’nun farklı bir anlayışı var. O öyle bir başkanlık sistemi tarif ediyor ki, parlamento olmayacak diyor. Halbuki öyle değil, aksine başkanlık sisteminde çok güçlü bir parlamento var. Çok güçlü bir parlamento denetimi var. İşte ABD’de görüyorsunuz. Parlamento olmayacak diye bir şey yok. ABD’deki başkanlık sisteminin başarısı bürokratik engelleri kırması olmuştur. Bu sağlanınca hızlı ilerleme mümkün oluyor. Ben tartışılsın istiyorum.

Zafer sarhoşu değil
Başbakan Erdoğan, üçüncü kez oylarını artırarak seçimden kesin bir zaferle çıktı. Balkon konuşmasında da sonraki sohbetimizde de bir zafer sarhoşluğu içinde değildi. Yüzde 50 oy desteğini bulmuş olması aksine uzlaşmaya daha fazla çaba göstereceği izlenimi verdi. Sakin ve mütevazı bir duruş sergiledi.
Seçim kampanyası sırasında sarf edilen kırıcı sözlerin, kampanyada kaldığı mesajını vermeyi ihmal etmedi. “Eğer istemeden de olsa kırdıklarımız varsa helallik istiyorum, ben hakkımızı helal ediyorum” diyerek, alınganlıkların, kırgınların geride kaldığını özellikle vurguladı.

Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek, dün CNN-Türk’te konuğumdu.
Deneyimli bir bakan olarak seçim yasaklarına sıkı sıkıya uyuyor Çiçek.
Makam arabası garaja çekilmiş; Çiçek, damadının özel aracını kullanıyor.
Yanında devlet memuru kimse yok. Özel kalem müdürü dahil bakanlıktan hiçbir görevli yok yanında. Sadece partiden bir görevli var.

“Motor çok ısındı”
Çiçek’e, yoğun seçim kampanyasının siyasi ortamı çok gerdiğini, liderlerin çok sert konuştuklarını anımsatarak, seçim sonrasında bu tansiyonun nasıl düşürüleceğini sordum.
“Evet” dedi, “Çok sert geçiyor kampanya, bu tansiyonu seçimden sonra hemen düşürmek lazım. Motor çok ısındı, seçimden sonra dinlenmeye alıp biraz soğutmak gerekiyor, bana kalırsa...”

“Diyalog olmalı”
Çiçek, seçimden sonra Türkiye’nin gündeminde çok önemli sorunlar olacağını vurgulayarak, “siyasi partilerin diyalog içinde olmaları ve bazı konularda ortak çalışabilmeleri gerekiyor” dedi ve şöyle devam etti:
“Yeni anayasa yapılacak. Biz, milletvekili sayımız ne olursa olsun, yüzde 1’den fazla oy almış tüm siyasi partilerin kapısını çalacağız. Diyalog arayacağız. Ortak çalışma arayacağız. Geçtiğimiz dönemde muhalefet partileri bu yaklaşımımıza olumlu yanıt vermediler. Komisyona üye göndermediler. Kimisi kapısını hiç açmadı. Bu kez CHP’de daha farklı bir söylem var. Umarım bu yaklaşım sürer ve seçimden sonra anayasa gibi terörle mücadele gibi konularda bir araya gelebiliriz. Niye gelmeyelim? İspanya’da, İngiltere’de bir araya geliyorlar da biz niye gelmeyelim? Türkiye’nin buna ihtiyacı var.”

“Gül’ün süresi”
Seçimden sonra gündeme gelecek konulardan biri de cumhurbaşkanlığı seçimi olacak. Eğer Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün görev süresi 5 yıl olarak kabul edilecekse, bir yıl sonra Çankaya için seçim yapılacak. Bu kez cumhurbaşkanını doğrudan halk seçecek.
Gül’ün görev süresi 5 yıl mı, 7 yıl mı? Çiçek’e bu soruyu da yönelttim:
“Bu konuda değişik görüşler var. 5 yıldır diyen de var, 7 yıldır diyen de. Hukukçular arasında görüş birliği yok. Bana göre bu konu Meclis’te olan cumhurbaşkanının seçim usulüne ilişkin kanun çalışması sırasında neticeye bağlanabilir. Böyle bir düzenleme yapılabilir mi, ona bakarız. Ayrıca son sözü Yüksek Seçim Kurulu’nun vermesi gerekiyor, bana göre.”

“İlk üç maddeye dokunulmaz”
Çiçek, seçimden hemen sonra gündeme gelecek yeni anayasa çalışmalarıyla ilgili sorularımı yanıtlarken de anayasanın ilk üç maddesinin korunacağını vurguladı:
“İlk üç maddeye dokunulmaz. Türkiye’nin cumhuriyet oluşuyla, üniter yapısıyla, bayrağıyla, İstiklal Marşı’yla, başkentiyle; sonuç olarak anayasanın ilk üç maddesinde yer alan hükümleriyle oynanmaz. Bu üç madde, yeni anayasa çalışmasında da dokunulmayacak sınırlar mahiyetindedir.”

“Bakan yardımcıları”
Çiçek’e bakan yardımcıları ne iş yapacak, görev ve yetkileri ne olacak, diye de sordum:
“Bakanla müsteşar arasında bir yeri olacak. Aslında iki müsteşar gibi de görebiliriz. Bakanlıklardaki normal müsteşarlar, bakanlığın bürokratik ve teknik işlerini yürütürler. Bakan yardımcısına ise siyasi müsteşar diyebiliriz. Bakan yardımcısı, bakana diğer alanlarda yardım edecek. Bakanın kendisine devrettiği yetkilerle çalışacak. Atama, görevden alma yetkisi verilir mi, verilmez mi, bilemiyorum. Ama sanıyorum o tür yetkiler verilmeyebilir. Ama bakan yardımcısı, bakana zaman kazandıracak çalışmalar yapabilir. Örneğin birçok soru önergesi geliyor, onlara bakan yardımcısı cevap verebilir.”
Çiçek, bakan yardımcılıklarının başkanlık sistemine geçiş denemesi olduğu yolundaki yorumlara ise katılmadı.


Kuşkusuz liderler için her seçim önemlidir. Ancak 2011-2015 dönemi için yapılacak bu seçimin liderler için özel önemi var.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, MHP lideri Devlet Bahçeli ve BDP eşbaşkanları var güçleriyle seçime asılıyorlar. Her insanın kaldıramayacağı bir fiziki performans gösteriyorlar. Türkiye’nin bir ucundan bir ucuna aynı günde birkaç miting düzenliyorlar; meydandan meydana koşturuyorlar ve her birinde aynı heyecan ve şevkle nutuk atıyorlar.
Bu seçimin liderlere göre taşıdığı özelliklere bakalım:

Erdoğan ve Çankaya
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan için bu seçim çok önemli, çünkü Çankaya’ya çıkıp çıkamayacağını, çıkacaksa, mevcut sistemle mi yoksa başkanlık sistemiyle mi çıkacağını belirleyecek.Erdoğan, bu dönemin kendisi için Meclis’teki son dönem olduğunu açıklamıştı. Üç dönem arka arkaya seçildikten sonra parti tüzüğü gereği bir dönem ara vermek zorunda. Ancak Başbakan Erdoğan’ın bu arayı Çankaya’ya çıkarak vermesi çok güçlü bir olasılık.
Bu bakımdan bu seçimde Erdoğan’ın alacağı oy oranı ve çıkaracağı milletvekili sayısı özel bir önem taşıyor. Yeni anayasayı referandumsuz yapacak güce ulaşması 367 milletvekili çıkarmasına bağlı. Referanduma giderek yeni bir anayasa yapabilmesi de 330-367 arasında milletvekili çıkarması gerekli.
Keza alacağı oy oranı da özel öneme sahip. Mevcut sistemle bile Çankaya’ya çıkmayı düşünüyorsa, halk tarafından seçilmiş ilk cumhurbaşkanı olacak. Bu itibarla yüzde 50 artı  1 oy özel bir anlam taşıyacak. Yüzde 50’ye ne kadar yakın veya ne kadar uzak oy alacağı bu açıdan belirleyici olacak. Erdoğan’ın bu seçimde alacağı sonuç, başkanlık sistemine geçilip geçilmeyeceği ve Çankaya için aday olup olmayacağını da belirleyecek.

Kılıçdaroğlu ve liderlik
CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu için de bu seçimin özel önemi var. CHP’nin başına yeni gelen Kılıçdaroğlu, yaklaşık bir yıllık bir süre sonunda bu seçimle test edilmiş olacak.
CHP’nin oylarında bir sıçrama başarabilirse, bu bir yandan liderliğinin tescili, diğer yandan CHP’nin ciddi bir iktidar alternatifi konumuna geldiğini gösterecek.

Bahçeli ve milliyetçi hareket
MHP lideri Devlet Bahçeli açısından da bu seçim çok önemli. Seçim öncesinde partisine karşı yürütülen kampanyanın hedefi, Bahçeli’yi liderlik koltuğundan etmeyi hedefliyor. Bu hedef, açık açık da ilan edildi.
Bahçeli’nin liderliği bırakmasının yanı sıra MHP’nin baraj altında kalması için de özel çaba gösterildiği biliniyor. Bahçeli’nin seçimde sağlayacağı başarı, “Bahçeli’siz MHP ve MHP’siz parlamento” hesaplarına meydan okuma anlamı taşıyacak.
Bu koşullar altında Bahçeli’nin bu seçimden alacağı sonuç, milliyetçi hareketin liderliğini ve parlamentodaki ağırlığını belirleyecek.

BDP ve özerklik
Bu seçim BDP açısından da özel önem taşıyor. BDP eşbaşkanlarının yanı sıra İmralı ve Kandil için de seçimde alınacak sonuç, sonrasında alacakları tutumu belirleyecek.
Bu cephe, seçimden oylarını ve milletvekili sayısını artırarak çıkarsa, elini daha güçlü hissedecek ve özerklik talebini gündeme getirecek, bu amaçla masaya oturmaya çalışacak.
Bunu sağlayamazsa, Kandil’in terörü tırmandırması ve BDP ve DTK’nın özerklik ilanı kadar, yeni bir tavır ortaya çıkacak.


Kenen Evren’in kendisini sorgulayan savcıya, “Pişman değilim, bugün olsa yine yaparım” yanıtını verdiği basına yansıdı.
Evren Paşa, “O günlerdeki koşullar bugün olsa yine darbe yapardım” diyerek, 12 Eylül müdahalesini savunuyor. “Pişman değilim” diyor.
Peki Evren’in pişman olduğu hiçbir şey yok mu?
Elbette var.

İşkencenin sorumluları
“Komutanlar Cephesi” kitabımı hazırlarken Evren’le de konuşmuştum.
Diyarbakır Cezaevi başta olmak üzere cezaevlerinde uygulanan işkencelere ilişkin sorumu yanıtlarken, “Ben o zaman Devlet Başkanı’ydım. Biz devleti yönetiyoruz cezaevlerini yönetmiyoruz ki! Ne yani Devlet Başkanı, Diyarbakır Cezaevi’ni mi yönetecek?” demişti.
“Siz devletin başındasınız. Askeri yönetimin sorumluluğu sizde” diye sorunca, şu yanıtı vermişti:
- Tamam da, cezaevlerinde vaktiyle kurulmuş bir teşkilat var zaten, o devam ediyor.
Peki Siz Diyarbakır Cezaevi’nde olanları neye bağlıyordunuz?
- Benim kanaatim şu, cezaevlerinde o gardiyanlar, 12 Eylül öncesi dönemde çok sıkıntı çektiler... 12 Eylül olunca bunlar mahkûmlardan hınç aldılar.
Evren Paşa, bu konuyu, “Şimdi ben bunlara eza yapın, işkence yapın diye bir şey söylememişimdir” diyerek bağlamış ve sorumluluğu üstlenmemişti.

Kürtçenin yasaklanması
Evren, işkence sorumluluğunu üzerine almamıştı, ancak Kürtçenin yasaklanması konusunda, “hata yaptım” demişti.
Evren’le söyleşiyi 2007 yılında, 12 Eylül’den 27 yıl sonra yapmıştım. Evren Paşa’nın pişmanlık duyduğu konu Kürtçeyi yasaklamasıydı.
Evren Paşa, Kürtçeyi nasıl yasakladığını şöyle anlatmıştı:
Kürtçeyi neden yasakladınız?
- Anlatayım: 12 Eylül’de bir hatamız da oydu. Kürtçe konuşmayı yasakladık. Şöyle yasakladık: Konuşmalarda, mitinglerde, şurada burada Kürtçe konuşulmayacak. Okulda filan Kürtçe tedrisat yapılamaz. Neden dedik? Ben Devlet Başkanı’yken bir köyde ilkokula gittim. Üçüncü sınıfa mı dördüncü sınıfa mı girdim, hatırlamıyorum. Açtım kitabı, oku şunu, dedim çocuğa. ‘Kem-küm’ çoçuk okuyamıyor. Kızdım. Orada söyledim. Öğretmene döndüm; ‘Dördüncü sınıfa gelmiş Türkçeyi okuyamıyor, bu nasıl iş?’ dedim. Sonradan anlaşıldı ki, öğretmen de Kürt. Kürtçe yapıyor tedrisatı. Döndüm ve Kürtçe yasağını koyduk, Kürtçe tedrisat yapılamaz dedik. Ama biraz ağır yasak koyduk. Sonra bu yasak kaldırıldı, ama hataydı. Hata olduğunu sonradan anladım.
Nasıl anladınız?
- Şimdi silahlı mücadele kısmı ayrı ama bizim vatandaşlarımızı benimsememiz lazım. Onlar dillerini konuşsunlar, kültürlerini yasasınlar. Kaynaşmamız lazım onlarla. Bu iş kavgayla, yasakla olmaz. Dillerini konuşsunlar tabii ama eğitim Kürtçe olmaz. O ayrı. Tedrisatın Türkçe olması lazım.

Memur Kürtçe bilmeli
- Belçika’yı ele alalım. Flamanlar ve Valonlar kavga ediyorlar. Ben Genelkurmay Başkanı’yken Kanada’ya gitmiştim. Orada Quebec bölgesine gittim. Oranın Genelkurmay Başkanı gezdiriyor. Quebec’te lisan Fransızca. Tuhafıma gitti. Kanada’da nasıl oluyor bu iş, dedim. Dediler ki, burası Fransa’dan kalma bölge. Sonra bırakmışlar ama bir anlaşmayla buradaki halk kendi lisanını kullanacak, denilmiş. Bu bölgede devlet hizmetine gelecek vatandaş hem İngilizceyi hem Fransızcayı bilmek zorunda, dediler. Bölgede hizmet verecekse bu zorunluymuş. Şimdi bizde de Güneydoğu’da hizmet verecek memurun Kürtçe bilmesi lazım. Katı tutumla olmaz bu iş.
Evren’in Kürtçe ile ilgili görüşündeki değişiklik çarpıcıydı. 

Eski Genelkurmay Başkanı emekli Org. Başbuğ, Balyoz davasında ifadeye çağrılacağı haberlerini ve hakkında ortaya atılan iddiaları Milliyet’e değerlendirdi. İddiaların gerçek dışı olduğunu ve birçok kez yalanlandığını söyleyen Başbuğ, bunların bugün gündeme gelmesinin ise hiç etik olmadığını söyledi
Başbuğ: Yapılan hiç etik olmadı - Fikret Bila Köşe Yazısı

Eski Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ, emekli olduktan sonra ilk kez Milliyet’e konuştu.
Balyoz davası kapsamında Harp Akademileri Komutanı Orgeneral Bilgin Balanlı’nın tutuklanmasından sonra önümüzdeki günlerde bir dalganın daha yaşanacağına ilişkin haberler büyük merak uyandırdı.
Savcılıkça çağrılacak isimler arasında önceki Genelkurmay Başkanı emekli Org. İlker Başbuğ ile ondan önceki Genelkurmay Başkanı emekli Org. Yaşar Büyükanıt’ın da yer alacağı haberleri bu merakı daha da artırdı. Başbuğ ile ilgili olarak bir süre önce Cumhurbaşkanlığı seçimi sırasında danışmanı Nuran Yıldız aracılığıyla dönemin ANAP Genel Başkanı Erkan Mumcu’ya bir bilgi notu gönderdiği öne sürülmüştü.
Başbuğ’un Mumcu’ya, Yıldız aracılığıyla “Anayasa Mahkemesi ile konuştuk, AKP’yi kapatacaklar. (Recep Tayyip) Erdoğan, (Abdullah) Gül ya da (Bülent) Arınç’tan biri seçilirse TSK müdahale edecek. Size yeni oluşum sözü veriyoruz” mesajını ileterek oylamaya katılmaması yönünde baskı kurduğu iddiasına yer verilmişti.

Düşündürücü
Bir önceki Genelkurmay Başkanı Başbuğ ile dün bu konuyu konuştum. İlker Paşa her zaman olduğu gibi demeç vermeye istekli değildi. Önemli bir iddianın gündeme getirildiğini vurgulayarak ısrar etmem üzerine şu değerlendirmeyi yaptı:
“3 Haziran 2011 günü bir gazetede Genelkurmay karargahında 2007 yılında hazırlandığı iddia edilen bir bilgi notuna ilişkin bir haber yer aldı.
İddia edilen bu bilgi notu 2009’da ele geçirilen 51 nolu DVD’de yer almaktadır.
2 yıl sonra iddia edilen bu bilgi notunun bugün gündeme getirilmesi düşündürücüdür.”

Bütün taraflar yalanladı
Başbuğ Paşa haberin gazetede yer aldığı gün Genelkurmay Başkanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamaya dikkati çekti. İlker Paşa açıklamadan şu alıntıyı yaparak devam etti: “Genelkurmay Başkanlığı’nın açıklamasında şöyle deniliyor: Yapılan inceleme sonucunda iddia edilen bilgi notuna ilişkin herhangi bir bilgi, belge veya kayda rastlanmamıştır.”
Başbuğ, aynı gün iddianın yer aldığı gazetedeki haberin son cümlesini de anımsamak gerektiğini vurgulayarak şöyle dedi:
“3 Haziran günü aynı gazetede haberin son cümlesine de bakmak gerekir. Haberin sonunda Sayın Erkan Mumcu’nun demeci de yer alıyor. Sayın Erkan Mumcu, Sayın Nuran Yıldız ile böyle bir konuşmanın kesinlikle geçmediğini savunuyor. Keza 4 Haziran günü Sayın Nuran Yıldız’ın açıklaması da Milliyet’te yer aldı.
Sayın Yıldız da bu açıklamasında sözkonusu haber ve sözkonusu haber kaynaklarındaki bilgilerin gerçek olmadığını belirtiyor.
Haberde konu edilen kişi ve kurumlar bu açıklamaları yaptıktan sonra aslında benim söyleyeceğim fazla bir şey kalmıyor. Genelkurmay Başkanlığı da, Erkan Mumcu da, Nuran Yıldız da gerçek olmadığını ifade ediyorlar.”

‘Gerçek dışı’
İlker Paşa şöyle devam etti:
“Ben şunu ilave edebilirim: Bütün açıklamalara rağmen değişik ifadelerle bu olayın gündemde tutulmaya çalışılması her şeyden önce etik bir davranış değil. İddia edilen bilgi notunda yer alan hususlar asılsızdır, gerçek dışıdır.”
 


Nuran Yıldız:  Mumcu’ya mesaj götürmedim
İletişim bilimci Nuran Yıldız, 2007’deki cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinde dönemin Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral İlker Başbuğ’dan ANAP lideri Erkan Mumcu’ya Meclis’teki oylamaya katılmaması konusunda bir mesaj göndermediğini yineledi. Yıldız, Türktime internet sitesindeki ilk köşe yazısında, hakkında yapılan haberlerle ilgili sitemde bulunarak, şu ifadelere yer verdi: “Bir sabah kalkıyorum. Gazetenin birinde bir haber. A askerden B siyasetçiye ‘cısss’ içerikli bir mesaj götürmüşüm. Ben götürmedim diyorum. Siyasetçi ‘Böyle bir mesaj almadım’ diyor. Gazeteci, ‘Sizi sizi! Yapmışsınız işte’ diyor. Bir iletişim hocası olarak, aylardır bildiğim tüm iletişimsel yollarla hakkımdaki dezenformasyonu yalanlamakla uğraşıyorum. Olmuyor. Bende sözcük bitti. Neler oluyor? Adım neden böylesi abuk haberlerin içinde geçiyor?”
n ANKARA Milliyet


Seçim kampanyasının ilk günlerinde partilerin projeleri ön plandaydı. Başbakan Tayyip Erdoğan ile CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu adeta projelerini yarıştırıyorlardı. Bir taraftan siyaset yapma biçimi diğer taraftan seçmen karar süreci açısından olumlu bir süreçti.
Ancak seçim kampanyası ilerledikçe projeler ikinci planda kalmaya başladı. Öne çıkan liderler arasında atışma oldu. Karşılıklı eleştiriler suçlamalara, suçlamalar ise hakaret davasına konu olabilecek sert bir söyleme dönüştü.
Son günlerde liderler mitinglere birbirlerine yüklenerek başlıyorlar. Taşı gediğine koyma yarışıyla meydanlarda konuşuyorlar. Başbakan Erdoğan, sözlerine Kılıçdaroğlu ile başlıyor ve onunla bitiriyor. Kılıçdaroğlu da aynı şekilde Erdoğan’a yükleniyor.
Bu söyleme son dönemde MHP lideri Devlet Bahçeli de katıldı. Bahçeli ise her ikisine birden yükleniyor.
Demokratik yarışta liderlerin birbirlerini eleştirmeleri normaldir. Ancak bunun dozu iyi ayarlanmalı, demokratik tahammül esas olmalı, hakarete dönüşmemelidir.

Bütün kötülüklerin nedeni
Yanlış olan liderlerin birbirlerini “bütün kötülüklerin nedeni” gibi göstermeleridir. Bu söylem meydanlarda tansiyonu yükseltiyor. Kırıcı oluyor. Alınganlıklara neden oluyor.
Liderlerin bu uslubu onlar meydandan ayrıldıktan sonra vatandaşları da etkiliyor. Tartışmalar sokaklara, kahvelere taşınıyor. Aynı sertlik içinde devam ediyor. Bu kampanya biçimi zaten kutupluşmanın had safhaya vardığı Türkiye’de gerginlikten başka bir işe yaramıyor.

Seçimden sonra
Seçim geçtikten sonra liderler parlamento çatısı altında buluşacaklar. Yeniden yüz yüze bakacaklar. El sıkacaklar. Aynı çatı altında birlikte çalışacaklar.
Bu itibarla kampanya sırasındaki söylem seçimden sonra geride bırakılmalı. Yeni yasama dönemi nezaket kuralları içinde, diyalogla başlamalı.
Eğer bu gerginlik ve söylem seçim sonrasında da devam ederse, bu kez kavga-gürültü parlamentoya taşınmış olur ki, Türkiye hak etmediği bir görüntüye bürünür.

Türkiye’nin sorunları
Türkiye’nin sorunları hem siyasal hem toplumsal uzlaşma gerektiriyor. Bu bakımdan partiler arası diyalog büyük önem taşıyor.
Seçim kampanyası gösterdi ki, seçimden sonra Türkiye’nin gündeminde yeni bir anayasa olacak. Adı üzerinde; anayasa...
Anayasaların mümkün olan en geniş siyasal ve toplumsal uzlaşma zemininde yapılması gerekir ki, bütün toplumu kavrayabilsin. Bunu sağlamanın ilk koşulu siyasi partilerin siyasal uzlaşma ortamı yaratabilmeleridir.
Türkiye, daha önce bunun örneklerini verdi. 1982 Anayasası’ndaki birçok demokratik değişiklik parlamentoda sağlanan uzlaşma sayesinde gerçekleştirildi. Yeni bir anayasa yapmak ise çok daha geniş bir uzlaşma gerektiriyor. Ayrıca sadece parlamentoda değil toplumda da bu uzlaşmanın gerçekleşmesini zorunlu kılıyor.

Terör ve Kürt sorunu
Yine biliniyor ki, hem yeni anayasa bağlamında hem ondan bağımsız olarak Türkiye’nin gündeminde yine Kürt sorunu ve terör de olacak. Terörle mücadele, terörün kaynaklarını ortadan kaldırma girişimleri de yine ancak geniş bir siyasal ve toplumsal uzlaşmayla mümkün olur.
Türkiye’nin ulusal nitelikle temel sorunlarına çözüm üretmek için gerekli olan siyasal ve toplumsal uzlaşma zeminini oluşturmak liderlerin görevidir. Siyasi parti liderleri seçim kampanyasındaki söylemlerini geride bırakıp, seçim sonrasında bu sorumluluğu yerine getirebilecek bir söyleme geçmelidirler.


Seçim günü yaklaştıkça İmralı öne sürdüğü koşulları ve tehdit çıtasını yükseltiyor. Öcalan seçim mesajlarını her hafta avukatları aracılığıyla rahat biçimde kamuoyuna iletiyor. Diğer siyasi parti liderlerinden tek farkı bunu haftada bir kez yapabilmesi.

“Müzakere için serbestlik”
Öcalan’ın avukatları aracılığıyla verdiği iddia edilen mesajların başında, “müzakere için serbest kalması” talebi geliyor. İmralı, “bu koşullarda önderlik yapamıyorum; görüşmeleri açık yürütmem için üç-dört koşulun yerine getirilmesi lazım” mesajı veriyor. Bu mesaj, serbest kalması en azından ev hapsine çıkarılması, biçiminde okunabilir.
Kendisiyle anayasa müzakeresi yapılamayacaksa, diğer seçeneğin “Kandil” olduğu ve Kandil’in de PKK ve KCK ile “orta düzeyde savaş durumu” yaratabileceği tehdidi bir diğer mesajı. Öcalan daha önceki demecinde de savaştan, kıyametten söz etmişti.
İmralı, 15 Haziran’a kadar hükümetin bu koşulları kabul edeceği, yeni anayasa yapımı sürecine Kürtlerin dahil edileceği yönünde açıklama yapmaması ve bu yönde adım atmaması halinde AKP’ye “ikinci bir şans” tanımayacağı tehdidini gönderiyor. AKP’nin “kendi anayasamı tek taraflı yapacağım” demesi halinde ise bunu “savaş ilanı” olarak kabul edeceğini ve “buna verilecek cevabın da belli olduğu”nu duyuruyor. İmralı tehdit çıtasını yükseltiyor.

“Kendi camilerinizi kurun”
Bölgede iki demokrasi, iki parlamento, iki hükümet, iki bayrak, iki dil söyleminden sonra “iki cami” söylemi de dolaşıma sokuldu.
Cuma namazının caminin dışında başka bir imamın arkasında kılınmasından sonra, “kendi camilerinizi kurun” talimatı da İmralı’dan geliyor. Öcalan, (Kürtlerin) kendi camilerini, cemaatlerini kurmaları çağrısı yapıyor. Camiler hemen yapılamıyorsa, namazlarını açık alanlarda kılabileceklerini söylüyor. Daha sonra bu açık alanlarda camilerin yapılabileceğini de ekliyor.
İmralı bu çağrısıyla, toplumsal ayrışmayı din alanına da taşıyor ve “Kürt camileri” istiyor.
Ayrı namaz giderek ayrı Kürt camileri, Kürt vatandaşların ihtilaflarını normal mahkemeler yerine “il konseyi adalet komisyonları”nda çözmeleri çağrısı kuşkusuz bir başka kurumlaşma girişimi.

Seçimlerin anlamı
Seçimlerin anlamı da İmralı için farklı. Öcalan, BDP’nin desteklediği adayların göstereceği başarının “özerkliğin onaylanması” anlamı taşıyacağını da söylüyor. Eğer bu seçimde bağımsızların (BDP’nin) oyları artarsa, İmralı açısından “özerklik” onaylanmış olacak.
Bu söylem, İmralı-Kandil-BDP cephesinin yeni anayasadan neyi amaçladığını da ortaya koyuyor. Okulları, camileri, mahkemeleri, güvenlik güçleri; yasama ve yürütme organları ayrı ikinci bir “devlet”in temellendirilmesi. Fiilen her alanda kurumlaşarak nüvesi zaten oluşturulmuş olan bu yapının bu kez anayasaya taşınarak meşrulaştırılması ve güçlendirilmesi.

Özerklik şartı
Seçim günü yaklaştıkça daha yükseltilen ve belirgin hale getirilen bu talepler, Başbakan Tayyip Erdoğan’ın “Kürt sorunu büyük ölçüde çözüldü, Kürt sorunu yok, Kürt kardeşlerimin sorunu var” söylemiyle de CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun “Avrupa Konseyi Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’ndaki çekinceleri kaldıracağız” söylemiyle karşılanacak türden talepler değil.
Erdoğan’ın ve Kılıçdaroğlu’nun dili barış dili değilse, İmralı’nın dili hiç değil.


CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’ndan sonra Başbakan Recep Tayyip Erdoğan da merakla beklenen Diyarbakır konuşmasını yaptı.
Konuşmanın genelinden çıkan sonuç, Başbakan Erdoğan’ın, Kürt sorununun büyük ölçüde çözüldüğüne inandığıdır.
Erdoğan’ın, yapacaklarını değil yaptıklarını öne çıkaran bir konuşma yapması bunun göstergesiydi. 2005 yılında, “Kürt sorunu vardır ve daha fazla demokrasiyle çözülecektir” diyen Erdoğan’ın, dün bu konuda atılan adımları sayarak, “Sorunu büyük ölçüde çözdük, çözmeye devam ediyoruz” demesi, önemliydi.

Üç politika
Erdoğan, sorunun büyük ölçüde çözüldüğü görüşünü üç politika değişikliğine bağladı:
“Ret, inkâr ve asimilasyon politikaları.”
Başbakan, geçmişte bu üç politikanın uygulandığını, kendi dönemlerinde ise üçünün de kalmadığını vurgulayarak, sorunun özünün ortadan kalktığı mesajı verdi.
TRT-6’nın 24 saat Kürtçe yayını yapmasını, cezaevlerinde tutuklu ve hükümlü yakınlarının Kürtçe konuşabilmelerini, Kürtçenin propaganda dili olarak kullanılmasını, bazı üniversitelerde Kürt dili enstitülerinin kurulmasını önemli adımlar olarak saydı.

Ortak payda
Erdoğan, birlik çağrısı yaparken, ortak paydaları din ve insanlık üzerinden öne çıkardı. Din kardeşliği vurgusu yaparak Müslümanlık ortak paydaşını, Adem ve Havva’dan geliyoruz, diyerek insanlık ortak paydasını öne çıkardı. “Onlar Kürt arıyorlar biz insan arıyoruz” sözü bu bağlamda dikkat çekiciydi. Keza, Çanakkale ve Sarıkamış’ta, Türk, Kürt, Çerkez, Roman her etnik gruptan insanın koyun koyuna yatmasını da bir diğer ortak payda olarak vurguladı. Şivan Perver ve Ahmet Kaya’yı da anarak duygulara hitap etmeye çalıştı.

Din üzerinden yüklenme BDP ve Öcalan’a din üzerinden de yüklendi. “Apo’yu peygamber ilan ettiler” vurgusu da, “Kürtlerin dini Zerdüştlüktür diyorlar” ifadesi de dini hassasiyetleri harekete geçirmeyi hedefleyen cümlelerdi.

Anayasal vaat yok
Erdoğan, BDP-PKK cephesinin gündemde tuttuğu özerklik, anayasada statü talebi gibi konulara hiç girmedi. Yeni anayasa bağlamında bu konularda vaatte bulunmadı.
Erdoğan’ın bu yaklaşımı, BDP-PKK cephesinin anayasal taleplerine kapalı olduğunun kanıtıydı.
BDP’ye ve Öcalan’a ağır eleştirilerde bulunan Başbakan Erdoğan’ın söyleminde dikkat çeken CHP’yi “Kürt sorununun sorumlusu” olarak göstermesi ve İsmet Paşa döneminden yine örnekler vermesiydi.

AKP-BDP yarışı
Diyarbakır meydanı, bölgede seçim yarışının yine AKP ile BDP arasında geçeceğini gösteriyor.
Kılıçdaroğlu’nun CHP’yi bölgeye sokma girişimleri büyük bir oy desteğine dönüşmese de önemsenmelidir. Kılıçdaroğlu’nun Hakkâri ve Diyarbakır’da yaptığı konuşmalarla, Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Süheyl Batum’un anayasa değişikliğiyle ilgili olarak açıkladığı öneriler birlikte ele alındığında, CHP’nin bölgede taban tutmaya çaba göstereceği anlaşılıyor.
MHP lideri Devlet Bahçeli’nin de Diyarbakır’a gidecek olması bir başka önemli adım olarak değerlendirilmelidir. Bölgede tüm partilerin siyaset alanı bulması toplumsal uzlaşma zemini açısından önemsenmelidir.


CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, merakla beklenen Diyarbakır mitingini dün yaptı. CHP, 9 yıl aradan sonra ilk kez Diyarbakır’da miting düzenledi.
CHP’nin bölgeye yönelmesinde en önemli faktörlerden biri kuşkusuz Genel Başkan Yardımcılığı’na getirilen Sezgin Tanrıkulu...
Kılıçdaroğlu’nun Tanrıkulu’nu CHP’ye davet etmesinin en önemli nedeni Kürt sorunu ve bölgeyle ilgili yeni politikalar geliştirmeyi istemesi. Bu konuda Tanrıkulu, 3-4 aydır yoğun bir çalışma yürütüyordu.
Diyarbakır mitinginin de en önemli mimarı olan Tanrıkulu’yla miting sonrasında konuştum. İzlenimleri şöyle:

“CHP bölgeye döndü”
“CHP’nin Diyarbakır’da miting yapması tek başına çok önemli bir göstergedir. CHP bölgeye dönmüştür. Mesai günü ve çok sıcak olmasına karşın meydanın kalabalık ve canlı oluşu; çocukların Kılıçdaroğlu’na gösterdikleri ilgi, partinin bölgeye döndüğünü gösteriyor. Diyarbakır mitingi bile tek başına CHP’nin bütün Türkiye’nin partisi olduğunu göstermeye yeter.”

“Tepki görmedik”
Tanrıkulu, Diyarbakır’da tepki görmediklerini belirterek, izlenimlerini şöyle sürdürdü:
“Sayın Kılıçdaroğlu, Diyarbakır’dan çok memnun ayrıldı. Gördüğü ilgiden memnundu. Burada olumsuz bir tepki görmeden, 9 yıl aradan sonra böyle bir miting yapabilmek CHP açısından başarıdır. Düşünün ki, 2007 seçimlerinde CHP burada yüzde 2 oy almış, 8 bin oy. AKP ise 190 bin oy almış, oy oranı yüzde 41 düzeyinde. Böyle bir fark var. Buna karşın Kılıçdaroğlu, Diyarbakır’da çok sıcak karşılandı.”

“Akîl adamlar”
Tanrıkulu, Kılıçdaroğlu’nun Diyarbakır’da yinelediği yüzde 10 barajının düşürülmesi, özerklik şartına konulan çekincelerin kaldırılması ve kayıpları araştırma komisyonu kurulması önerilerinin yanı sıra televizyonda dile getirdiği “akîl adamlar” kurulunun da çok önemli bir öneri olduğunu vurguladı. Bu öneriyi şöyle açıladı:
“Biz Kürt sorununun sağduyu içinde, toplumsal bütünlük ve uzlaşma içinde çözülmesini istiyoruz. Günlük siyasi malzeme konusu olarak görmüyoruz. Bizim hedefimiz 12 Haziran seçimiyle sınırlı değildir. Biz, bu sorunun çözülmesini istiyoruz, barış istiyoruz. Bu bağlamda Sayın Kılıçdaroğlu’nun dile getirdiği akîl adamlar önerisi çok önemli. Bu sorun, toplumsal uzlaşmaya götürecek bir zeminin oluşmasıyla çözülür. Bu bakımdan bölgede sözü dinlenen, itibar edilen isimlerin bir araya gelip, çözüm yollarını tartışması faydalı olur. Eski siyasetçiler, bilim adamları, din adamları, aydınlar, gazeteciler, siyasi parti temsilcileri, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri gibi düşüncesine önem verilen birçok isim bir araya gelerek, toplumsal uzlaşma ve çözüm için çalışabilirler. Türkiye’nin buna ihtiyacı var. Biz, bu önerimizde ısrarlı olacağız, seçimden sonra da bu ısrarımız devam edecek.”

“Politikamız kalıcıdır”
Tanrıkulu, CHP’nin sadece seçim kampanyası bağlamında bir politika yürütmediğini belirtti ve şöyle devam etti:
“CHP’nin, bölgeye sadece seçim kampanyası için geldiği yorumları gerçeği yansıtmıyor. Biz, aylardır bu konu üzerinde çalışıyoruz. CHP, yıllar sonra Diyarbakır’da miting yapabiliyorsa üzerinde çalıştığımız ve kamuoyuna sunduğumuz önerilerle ilgilidir. Bölge halkı, CHP’nin önerilerini sıcak karşılamış ve CHP liderinin ne söylediğini ne söyleyeceğini merak ettiği için o meydana gelmiştir. Bölgeye, bölge insanına, Kürt sorununa ilgimiz ve geliştirdiğimiz politikalar kalıcıdır; seçimden sonra da bu zaten görülecektir.”


Başbakan’ın Kastamonu’dan dönen konvoyundaki polis aracına saldırarak bir polisi şehit eden teröristler, dün Ilgaz dağında sıkıştırıldı. Saldırıyı gerçekleştirdiği tahmin edilen biri etkisiz hale getirildi. Güvenlik güçleriyle terörist grup arasında çatışma sürerken, liderler ilden ile seçim meydanlarına koşuyorlardı.
İstanbul, iki gün önce patlayan bombanın etkisini henüz üzerinden atamamışken, İmralı ve Kandil’den seçim sonrasına dönük terör tehditleri gelmeye devam ediyor.
Böyle bir ortam içinde liderlerin birbirlerini, “BDP’ye kim daha yakın” ölçüsüyle eleştirmeleri -seçim kampanyası ortamında bile- abes kaçıyor.

Asıl ölçü
Türkiye çok kanlı bir terör süreci yaşadı hâlâ da yaşıyor. Bu koşullarda siyasi partilere düşen ilk görev, teröre karşı ortak tavır almak olmalıdır. Terör örgütüne yakın siyasi parti veya kuruluşlara yakınlık-uzaklık tartışması bir yana, doğrudan teröre karşı ortak tavır geliştirmek asıl ölçü olmalıdır.

Seçimden sonra
Türkiye, seçimden sonra çok daha büyük terör eylemleri, savaş ortamı, kıyametin kopacağı bir kargaşayla tehdit ediliyor. Seçim atmosferi içinde liderler bu konu üzerinde fazla durmadılar.
Oysa bu tehdide karşı ortak ses vermeleri gerekirdi. İmralı’dan ve Kandil’den gelen tehditlerden çok, “kepenk” tartışması öne çıktı. Sorun kepenklerin açık veya kapalı durumda olmalarından çok, açıp-kapattıran nedenler ve güçler önemli. Terörün ve terör örgütünün etkinliği nerelerden besleniyor? Liderlerin asıl kafa yormaları gereken soru budur.
Sadece seçim ve oy kaygısıyla olaya yaklaşmak, bu nedenleri ve kaynakları ortadan kaldıracak bir etki yaratmayacaktır.
Türkiye, Ilgaz’da çatışma sürerken, İstanbul’da bomba patlarken ve terör tehditleri savrulurken seçime gidiyor. Terör, seçimin tam ortasında.

BDP de karşı çıkmalı
Meclis’e girebilmek için bağımsız adaylarla seçime asılan BDP de terörü kınayabilmeli; terör örgütüyle arasına ciddi bir mesafe koyabilmeli. BDP ve selefi partiler bunu yapamadılar, yapabilecek güce hiçbir zaman ulaşamadılar.

Demokratik alan genişlemeli
CHP’nin Güneydoğu’yla siyasi bağ kurabilmesi önemli bir gelişme sayılmalı. Tüm partilerin Güneydoğu’da siyasi bağı ve alanı olmalı ki, demokratik sistem, terör karşısında etkisini ve gücünü artırabilsin.
Terör kaynaklarını kurutmak konusunda her parti iddialı konuşuyor. Ancak sorun bir partinin tek başına çözeceği nitelikte bir sorun değildir. Sorunun, mümkün olan en geniş tabanlı toplumsal ve siyasal uzlaşmayla çözülmesi gerekiyor.
Bu zeminin oluşmasının ilk koşulu ise bütün siyasi partilerin teröre ve terör örgütüne karşı ortak tutum almalarıdır.
Sorunun bir seçimlik, bir meydanlık sorun olmadığı çok kez görüldü. Bu seçimden sonra da görülecektir.
Partiler dağa çıkışların nedenleri üzerinde ciddiyetle durmalı; bu nedenleri ortadan kaldıracak, siyasal desteği yüksek ortak politikalar geliştirebilmelidir.
Terörle mücadelede ortak akıla ulaşmak gerekirken; terör örgütüne yaslanarak veya terör örgütü üzerinden birbirini suçlayarak politika yapmak Türkiye’ye bir fayda sağlamaz.


CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun Avrupa Konseyi Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’na Türkiye’nin koyduğu çekinceleri kaldıracaklarını açıklaması kamuoyunda yankı buldu.
Kılıçdaroğlu’nun bu yaklaşımının Şükrü Elekdağ tarafından Avrupa Birliği hukuku ve uygulamalarıyla ilgili olarak yürütüp bir rapora bağladığı çalışmalara dayandığını yansıtmıştım.
Özerklik Şartı’na konulan çekincelerin kaldırılması, ayrışmayı teşvik eder mi kaygısının dile getirilmesi üzerine Elekdağ’la tekrar konuştum. Elekdağ, Kılıçdaroğlu’na sunduğu, “Toplumsal Mutabakat ve Milli Bütünleşme Raporu”nda da yer aldığını vurguladığı şu bilgiyi verdi:

Çekinceler kalkınca 
“Şart’ın 4., 6., 7., 8., 9., 10. ve 11. maddelerine konulan 9 değişik çekincenin kaldırılması halinde, merkezi idarenin yerel yönetimler üzerindeki denetiminde ve genel olarak ilişkilerinde şu değişiklikler husule gelecektir:
1. Merkezi idare, yerel yönetimlerle ilgili hususların planlanması ve karara bağlanması sürecinde yerel yönetimlere danışacaktır.
2. Yerel yönetimler örgütsel yapılarını kendileri belirleyebilecektir.
3. Yerel olarak seçilmiş kişilerin görevleriyle bağdaşmayacak işlev ve etkinliklerinin, yasayla ve temel hukuk kaidelerine göre belirlenmesi gerekecektir.
4. Merkezi idare tarafından yerel yönetimlerin denetiminde gözetilecek kıstas korunmak istenen yararlarla orantılı olacaktır.
5. Merkezi idare yerel yönetimlere kaynak sağlarken hizmet maliyetlerindeki artışı dikkate alacaktır.
6. Merkezi idare tarafından ek mali kaynak dağıtımında yerel yönetimlere önceden danışılacaktır.
7. Mali kaynakların kullanılması konusunda yerel yönetimler kendi politikalarını uygulama hususunda özerkliğe sahip olacaklardır.
8. Yerel yönetimler derneklere üye olabilir ve uluslararası birliklere katılabilir.
9. Yerel yönetimler özerk yerinden yönetim ilkesini koruyabilmek için yargı yoluna başvurabilir.
Görüleceği üzere, Şart’a konulan çekincelerin kaldırılması, hiçbir şekilde üniter devlet yapısını gevşetmek veya yerel yönetimlere ayrışma kapısını açmak gibi sonuçlar doğurmayacaktır.
Çekincelerin kaldırılmasıyla, yerel yönetimler belediye işlerini yürütmekte işlevsel etkinlik ve bu bağlamda programlarını uygulamakta özerklik kazanacaklardır.
Önemli bir husus da, yerel yönetimlerle merkezi idare arasında kurulan istişare mekanizması ve bu çerçevede yerel yönetimlerin ihtiyaçları ışığında taleplerini daha etkin şekilde duyurma ve izleme imkânını elde etmeleridir.”

Anayasa denetimi
Elekdağ, Anayasa’nın 127. maddesi hükmünün merkezden kopuk bir yerel idareye izin vermediğini vurgulayarak raporda yer alan şu bilgiyi de aktardı:
“Anayasa’nın 127. maddesine göre merkezi idare, yerel yönetimlerin hizmetlerini denetlerken bu hizmetlerin şu 3 ilkeye uygun olmasını dikkate alacaktır:
1. İdarenin bütünlüğü ilkesi.
2. Kamu hizmetlerinde birliği sağlama ilkesi.
3. Toplum yararının korunması ilkesi.
Bu ilkeler dikkate alındığı takdirde, Şart ile ileri derecede bir adem-i merkeziyetçilik uygulanamayacağı da anlaşılır.”

“Çözüm demokrasi”
Deneyimli diplomat ve CHP İstanbul Milletvekili Şükrü Elekdağ, sorunun çözümünün gerçek anlamda ileri demokrasi olduğunu savunuyor. Halka en yakın yönetim birimleri olarak halkın demokrasiye katılımına olanak sağlayan bir yapıya kavuşturulmasının, ulusal bütünlüğü de pekiştireceği kanısında. Elekdağ Türkiye’de bölünme kaygılarını ortadan kaldırmanın yolunun da demokrasiden geçtiğini vurguluyor. Elekdağ bu çalışmalar yürütülürken, Anayasa’nın ilk üç maddesinin korunması, PKK silah bırakmadıkça bir müzakereye girilmemesi, üniter yapıyı zedeleyecek adımlara izin verilmemesi gerektiğini de ısrarla savunuyor.


CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, Güneydoğu illerinde, “Çatışmayı bitireceğim, barışı ve huzuru getireceğim, söz veriyorum” diyerek iddialı konuşuyor.
Hakkâri’de Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’na konulan çekinceleri kaldıracaklarını ifade eden Kılıçdaroğlu’nun, projeleri arasında talep eden yurttaşların anadillerini öğrenmelerine kamu katkısı da var. Bunun somut anlamı, yeterli talep olması halinde devlet okullarında Kürtçenin veya başka bir anadilin seçmeli ders olarak konulması.
Bu konu üzerinde çalışan CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu’yla, dün Mardin’den konuştum. Tanrıkulu, sorularımı yanıtlarken şu bilgileri verdi:

“Anadil öğrenimine katkı”
Seçim bildirgenizde “Talep eden yurttaşlarımıza anadil öğrenimi olanağı sunacağız” diyorsunuz. Bu vaadinizi biraz açar mısınız?
- Türkiye’de anadilin öğrenilmesi konusunda sorun yok, kurslar var deniliyor. 15 yaşından büyükler özel kurslara gidebiliyor, anadilini öğrenebiliyor deniliyor. Ancak, bu uygulamada kamu desteği yok. Oysa bizim vaadimiz, anadilin öğrenilmesine kamu katkısı sunmaktır. Bu anadilini öğrenmek isteyen yurttaş bakımından bir hak olduğu gibi devlet açısından da bir ödevdir. Biz böyle görüyoruz.

“Okullarda ders olacak”
Kamunun nasıl bir katkısı olacak?
- Yeterli talep olması halinde anadil dersi açılacak. Bunu sadece Kürtçe için söylemiyorum, başka anadillerde de yeterli talep olursa devlet okullarında bu dilin dersi açılacak. Belki gramerini öğrenme veya daha ileri aşamasını öğrenme talebi ortaya çıkacak. O seviyeye göre o anadilin dersi açılacak. Böylece devlet, anadilin öğrenilmesine katkı sunacak. Avrupa’daki uygulaması da böyledir, 2-3 kişi için ders açılmaz ama yeterli talep olursa o ders açılır. Tabii bu aynı zamanda bir altyapı hazırlığı da gerektirir. Bu dersi verecek öğretmenlerin yetişmesi ve temini bakımından da ilk yapı çalışmaları gerektirecektir.

“Toplumsal uzlaşma doğar”
Bu konunun devletin görevi olarak görülmesinin ayrışmayı hızlandıracağı eleştirisi yapılıyor. CHP bu eleştirilere ne diyor?
- Tam aksine biz, bu katkının çatışma alanlarını azaltacağını düşünüyoruz. CHP’nin önerileri toplumun bir kesimine yetersiz gelirken bir kesimi için de uç bir nokta olarak görülebilir. Bizim amacımız bu iki noktanın ortasını bulmak, toplumsal uzlaşmayı oluşturmaktır. Bu itibarla sözünü ettiğim anadile devlet katkısı çatışmayı azaltıcı, toplumsal uzlaşmayı ve anlaşmayı teşvik edici bir işlev görecektir. Nitekim, belediyelere özerklik şartına konulan çekinceleri kaldıracağımızı, anadile kamu katkısı vereceğimizi söylediğimizde sadece Doğu ve Güneydoğu’dan değil Batı’dan da Kuzey’den de Güney’den destek mesajları aldık, alıyoruz. Bu da toplumsal uzlaşmaya katkı vereceğimizi gösteriyor.

“Anadilde eğitim”
Anadil öğrenimi ile anadilde eğitim, farklı konular olarak tartışılıyor. BDP tarafından anadilde eğitim talebi de gündeme getirildi. CHP’nin bakışı nedir?
- Anadilde öğrenime devlet katkısı konusundaki düşüncemizi açıkladım. Anadilde eğitim ise ayrı bir konudur. Ayrıca tartışılması gerekir. Anadilde eğitim isteyen kesim de var. Ancak dediğim gibi ayrıca çalışılması gereken bir konudur. Sayın Şükrü Elakdağ’ın size açıkladığı gibi biz, bu konuyu çok uzun süre çalıştık. Söylemimiz bu uzun ve detaylı çalışmalara ve hazırlıklara dayanıyor. Anadilde öğrenim ve eğitim konusunda Avrupa ülkelerindeki koşullarla bizim koşullarımız farklıdır. Onlar daha çok ülkeye sonradan gelmiş göçmen olmuş veya çalışmak için gelmiş gruplar için projeler geliştiriyorlar. Oysa Türkiye öyle değil, Türkiye’de anadil talebini gündeme getirenler, Türkiye’ye sonradan göç edenler değil, kendi vatandaşları. Bu bakımdan bu konu ayrıca ele alınması gereken bir konudur


Kılıçdaroğlu Diyarbakır’da açıklayacak:“Toplumsal Mutabakat ve Milli Bütünleşme Projesi”

CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun Hakkâri’de verdiği yerel yönetimlere özerklik sözü siyaset gündeminin ilk sırasına oturdu.
Kılıçdaroğlu’nun, “Türkiye’nin Avrupa Konseyi Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’na koyduğu çekinceleri kaldıracağız” diye ifade ettiği bu vaadi, “Güneydoğu’ya özerklik mi veriliyor” sorusunu da birlikte getirdi. PKK-BDP-DTK cephesinin anayasada güvenceye bağlanmış özerklik talebine CHP “evet” mi diyor, CHP Kuzey Irak modeli mi vaat ediyor, soruları da gündeme geldi.

“Kuzey Irak modeli değil”
Bu soruları yöneltmek üzere aradığım CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’na, dün
Bayburt-Gümüşhane yolunda helikopterde ulaştım. Kılıçdaroğlu, bu sorulara şu yanıtı verdi:
“Hayır efendim, hiç ilgisi yok. Biz, yerel yönetimleri Avrupa Birliği standartlarında güçlendirmeyi vaat ediyoruz. Avrupa Konseyi Yerel Yönetimler Özerklik Şartı, TBMM tarafından kabul edilmiş, ancak bazı çekinceler konulmuş. Bunları kaldırmaya da Bakanlar Kurulu’nu yetkili kılmış. Bu yetki kullanılmamış. Biz, bu çekinceleri kaldıracağız. Bunun Kuzey Irak özerkliğiyle, modeliyle hiç ilgisi yok. Öyle eyalet sistemi, ülkenin bölünmesi gibi bir durum da söz konusu değil. Bu, bizim aklımızın ucundan geçmez. Yerel yönetimlerin güçlendirilmesi bütün partilerin programında var.”

Özal örneği
“Belediye başkanlarının mesaisinin çoğu Ankara’da para aramakla, izin almaya çalışmakla geçer. Yerel yönetimlerin güçlenmesi için öncelikle kaynak yaratma imkânına sahip olmaları gerekir. Özal da emlak vergisini bu amaçla yerel yönetimlere devretti. Kıyamet kopmadı. Biz, yerel yönetimleri gelir yönüyle güçlendireceğiz. Hakkâri için ne olacaksa İzmir için de o olacak. Bir fark yok. Bir ayrışma söz konusu değil. Biz, aksine bütünleşmeyi güçlendirmek istiyoruz. Kimsenin ayrılmaya da niyeti yok. Bu gezilerim sırasında birçok vatandaşla da görüştüm. Güneydoğu’da vatandaşın ayrılmak, bölünmek gibi bir isteği yok.”

“Bodrum’la Çatak bir mi?”
Aynı soruları CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu’ya da yönelttim. Tanrıkulu da Kılıçdaroğlu’yla aynı paralelde yanıtlar verdi ve şöyle dedi:
“Bizim amacımız, üyesi olmak için müzakere ettiğimiz Avrupa Birliği standart ve normlarında yerel yönetimleri güçlendirmek. Bunun üniter yapıyla çelişen, çatışan bir yönü yok. Yerel yönetimler kendi kaynaklarını ve ihtiyaç önceliklerini belirleme hakkına sahip olacaklar. Düşünün Bodrum’da da Çatak’ta da çöp vergisi aynı? Oysa Bodrum’la Çatak aynı sorunlara mı sahip? Neden aynı vergi alınır? Bu çekinceler kalkınca belediyeler kendi olanakları ve kendi ihtiyaç önceliklerine göre hareket edebilecekler. Sonra Türkiye’nin her yerinde belediyeler aynı idari birimlere ve aynı komisyonlara sahipler. Merkezin belirlediği müdürlükleri ve komisyonları aynen her yerde kuruyorlar. Oysa beldelerin ihtiyaçları farklı. Bir beldede turizm öndedir, diğerinde hayvancılık, bir diğerinde sanayi bir diğerinde tarım veya sağlık. Yerel yönetimler, ihtiyaçlara göre idari yapılanma ve komisyon oluşturmaya yönelebilmeli. Bu da Avrupa Birliği standartları ve normlarıyla yapılacak. Yerel yönetimler, kendi kaynaklarını yaratabilecek ve kendi ihtiyaç önceliklerine göre kullanabilecekler. DPT’den izin almadan Diyarbakır’da bina yapamazsınız, bir ilde imar planı yapamazsınız. Bunlar bürokrasiyi artıran, rant ve rüşvet yaratan yollardır. AB yerel yönetim özerkliği ile bunları kaldıracağız.”

“Toplumsal Mutabakat Projesi”
Kılıçdaroğlu’nun Hakkâri’de açıkladığı yerel yönetimlere özerklik vaadi, CHP’nin hazırladığı daha büyük bir projenin adımlarından biri. CHP, üzerinde uzun süreden bu yana çalıştığı bir projeyi tamamladı. Bu çalışmanın adı “Toplumsal Mutabakat ve Milli Bütünleşme Projesi”. Kılıçdaroğlu’nun, projeyi Diyarbakır’da 30 Mayıs’ta yapacağı konuşmada açıklaması bekleniyor.

Elekdağ’ın raporu
Kılıçdaroğlu’nun yerel yönetimlere özerklik sözü bir süredir Avrupa Birliği hukuku ve uygulamaları üzerinde çalışan İstanbul Milletvekili, deneyimli diplomat Şükrü Elekdağ’ın hazırladığı ve Kılıçdaroğlu ile parti yönetimine 19 Ocak 2011’de yaptığı sunuşta yansıttığı geniş kapsamlı bir rapora dayanıyor.
Elekdağ, bu raporda Avrupa Birliği hukuku ve uygulamaları çerçevesinde, “Toplumsal Mutabakat ve Milli Bütünleşme Projesi” olarak aşamalı bir plan ortaya koyuyor. Bu aşamalardan birini de Avrupa Konseyi Yerel Yönetim Özerklik Şartı’na konulan çekincelerin kaldırılması oluşturuyor.
Elekdağ’la dün konuştum, projeyi ana hatlarıyla şöyle özetledi:
“Uzun bir süreden beri Avrupa Birliği çerçevesinde yürüttüğüm çalışmayı tamamladım. Sayın Kılıçdaroğlu, 10 MYK üyesi ve değişik üniversitelerden 7 bilim adamının bulunduğu bir heyete 2 saat süreyle sunuş yaptım. Çalışma, Toplumsal Mutabakat ve Milli Bütünleşme Projesi mahiyetindedir.”

Terörün kaynaklarını kurutmak
Elekdağ, projenin özünün, terörün kitlesel tabanını besleyen kaynakları ortadan kaldırmak olduğunu ifade ederek şöyle devam etti:
“Türkiye, terörün kitlesel tabanını besleyen ekonomik, sosyal, hukuki, kültürel, siyasi ve yönetimsel nedenlerini Avrupa Birliği standart ve normlarıyla ortadan kaldırmayı hedeflemelidir. Bu ulus devlete, üniter yapıya, toplumsal bütünleşmeye uygun bir ortam sağlayacaktır. Sorunun özü, Türk ve Kürt hangi etnik kökenden olursa olsun tüm vatandaşların aynı hukuku paylaşmaları ve haklarını arayabilecek eşit vatandaşlar haline getirilmesidir. Bunun iki faydası olur:
1- Hukuk ortaklığı ve eşitliği sağlayan devletin bütün vatandaşlarından da sadakat beklemesi ve istemesi de hakkı olur. Bu sağlanırsa, PKK’ya karşı Türkiye’nin silahlı güç kullanmasına da uluslararası alanda daha kolay destek sağlanır.
2- PKK üzerinden siyaset yapan ayrılıkçılarla, şiddeti reddeden, ayrılıkçı olmayan Kürt kökenli vatandaşlar ayrılır; terör örgütü ve ayrılıkçılar marjinalize olur.”

Dört aşamalı proje
Elekdağ, Toplumsal Mutabakat ve Milli Bütünleşme Projesi’nin 4 aşamasını şöyle anlattı:
1- Terörün kitlesel tabanını besleyen ekonomik, sosyal, hukuki, kültürel, siyasi ve yönetimsel nedenlerinin bir envanterinin çıkarılması,
2- Avrupa Birliği ile uyumlu standart ve normları belirlemek,
3- Avrupa Birliği standart ve normlarıyla uyum sağlayacak önlemleri almak,
4- 1-1,5 yıllık bir uygulama süresi planlamak.

Yerel yönetimlere özerklik
Elekdağ, Kılıçdaroğlu’nun Hakkâri’de açıkladığı yerel yönetimlere özerklikle ilgili çekincelerin kaldırılmasının bu bağlamda atılacak bir adım olduğunu vurgulayarak, şöyle devam etti:
“Uygulama açısından üç alan görünüyor:
1- Yüzde 10 seçim barajının düşürülmesi,
2- Yerel yönetimler özerklik şartına konulan çekinceleri kaldırmak,
3- Anadilde eğitim.
Seçim barajının düşürülmesinde zorluk, iktidar partisinden kaynaklanıyor. CHP bunu istiyor, bu yönde önerisi var. Eğer AB standart ve normlarını uygulayacaksak bu barajı indirmemiz şart. Avrupa Birliği ülkelerinin 9’unda baraj yok, diğerlerinde ise baraj yüzde 2-5 bandında değişiyor. Türkiye’nin de barajı bu banda indirmesi lazım.
İkinci olarak Avrupa Konseyi Yerel Yönetim Özerklik Şartı’ndaki çekincelerimizi kaldırmak. Bu konuyu inceledim, 6 maddeye 11 çekince konmuş. Bu maddelerin hiçbiri ulus devletle, üniter yapıyla, toplumsal bütünleşmeyle çelişen, çatışan maddeler değil. Bu çekinceler kaldırılabilir. Anadilde eğitim konusunda ise zorluk var. Avrupa Birliği’nde de yaygın bir uygulama yok. Bu esas, Bölgesel ve Azınlık Dilleri Şartı’ndan geliyor. Ancak bu şartı sadece Danimarka imzalamış ve onaylamış. Fransa, İngiltere, İtalya gibi ülkeler imzalamış, ama onaylamamışlar. İsveç, Türkiye, Bulgaristan gibi ülkeler ise ne imzalamışlar ne onaylamışlar. Anadil öğreniminde sorun yok, ancak eğitimin bölgesel veya azınlık dillerinde yapılması konusunda AB’de bir standart ve norm oluşmuş değil. Bu konuda bir mecburiyet yok.”


CHP uzun yıllardır Güneydoğu’da varlık gösteremiyordu. Bölgedeki yarış, AKP ile BDP arasındaydı.
Kemal Kılıçdaroğlu, CHP Genel Başkanlığı’na seçildiğinde partisine Güneydoğu’da yer açmaya çalışacağının işaretlerini vermişti. Genel Başkan seçildiği kurultayda olmadı ama ikinci kurultayda Diyarbakır Barosu’nun eski başkanlarından Sezgin Tanrıkulu’nu Parti Meclisi’ne ve oradan da Genel Başkan Yardımcılığı’na getirerek, ilk mesajını vermiş oldu.

Tanrıkulu faktörü
Kürt sorununu uzun süredir yakından izleyen ve Diyarbakır’da yaşayan Tanrıkulu’nun temel işlevinin, CHP’ye bölgede yer açacak politikalar geliştirmek olduğu biliniyordu.
Nitekim Tanrıkulu’nun çalışmaları, CHP’nin seçim bildirgesinde yer alan yeni Kürt politikasında kendisini gösterdi.
Bildirge yayımlandığında üzerinde çok durulmayan bir vaat, CHP lideri Kılıçdaroğlu’nun Hakkâri konuşmasıyla siyasetin gündemine oturdu. Kılıçdaroğlu, seçim bildirgelerinde yer alan Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’na Türkiye’nin koyduğu çekinceleri kaldıracaklarını söyledi.
Kılıçdaroğlu’nun konuşmasından bir gün önce Murat Yetkin’le CNN-Türk’te hazırladığımız Ankara Kulisi programına Diyarbakır’dan katılan Tanrıkulu, “Güneydoğu’ya AKP’den farklı, onu aşan ne vaat ediyorsunuz” biçimindeki sorumu yanıtlarken, “Özerklik Şartı’na konulan çekinceleri kaldıracağımızı söylüyoruz, bu çok önemlidir” vurgusu yapmış, yüzde 10’luk seçim barajının düşürülmesi, Kürtçenin seçmeli ders olacağını da eklemişti.

Damardan giriş
Kılıçdaroğlu’nun Hakkâri’de yaptığı özerklik açıklaması en çok tartışılan konulardan biri oldu. Kuşku yok ki, Türkiye’nin 1991’de kabul edip, 1993’te yürürlüğe soktuğu Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’na koyduğu geniş kapsamlı çekincelerin nedeni Güneydo-ğu’dur.
Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği üyesi ülkelerin “bölgeler demokrasisi” yaklaşımının temel dayanakla-rından birini oluşturan Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’nın PKK-BDP cephesi tarafından, ayrılıkçı amaçlar için kullanılacağı kaygısı, bu çekincenin temel nedenini oluşturuyor.
Keza İmralı-Kandil-BDP hattının gündemde tuttuğu anayasal güvenceye bağlanmış özerklik talebi Ankara’nın bu çekincesinin gerekçelerini de ortaya koyuyor. Avrupa Şartı’nın da ötesinde federal bir yapıya daha yakın yetkiler isteyen BDP’nin özerklik talebi, Kılıçdaroğlu’nun çekinceleri kaldırma vaadiyle yeniden gündemin üst sıralarına oturacaktır.
Bu sözle Güneydoğu’ya damardan giriş yapan Kılıçdaroğlu, PKK-BDP cephesinin özerklik talebi anımsatılınca, Ardahan’da sözlerini biraz daha açtı. Kılıçdaroğlu, “Öyle eyalet sistemi, ayrışma falan söz konusu değil, biz ayrıştırıcı değil bütünleştirici olacağız” açıklamasını yaptı.

Yerel yönetim reformu
Yerel yönetim reformu eskiden beri bütün partilerin vaatleri arasında yer alır. Yerel kalkınmaya katkı sağlayacak, halkın karar mekanizmalarında aktif olarak yer alacağı, gelir yapısı güçlendirilmiş yerel yönetimlerin oluşturulması hedefler arasındadır.
Yerel hizmetlerin görülmesinde Ankara’dan onay alınmasını gerekli kılmayacak yetki devirlerinin hangileri olacağı konusu hep tartışılmıştır.
Kuşkusuz merkezi yönetimin uzantısı olarak güçlendirilmiş yerinden yönetimle, federal sistemin unsurlarından biri gibi düzenlenmiş yerel yönetim birbirinden çok farklıdır.
Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı, yetki devrinin anayasa ve yasalar çerçevesinde olacağı hükmünü de taşıyor. Bu itibarla anayasal ve yasal düzenlemeler özerkliğin çerçevesini de belirleyecek. Kılıçdaroğlu’nun bu çerçevenin içini somut olarak doldurması da hangi boyutlarda bir özerklik düşündüğünü ortaya koyacaktır.
Kılıçdaroğlu’nun karşılaşacağı sorular bu bağlamda olacaktır.

Kemalın Askeri

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget