Haber Güncel

O savaşta Almanlarla Türkler aynı ittifak içinde savaştıkları için, bu Alman komutan, savaş sırasında Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Mezopotamya ve Filistin’de dolaşarak Türk ordu birliklilerine tümen komutanı olarak görev yapar. Osmanlının yıkılış yılları olan Birinci Dünya Savaşı’nda Türk askerleri ile komutanlığı sırasında tanık olduğu insanı hüzünlendiren ilginç açlık olaylarını kitabında anlatır. Komutanlığı sırasında başından geçen ve de tanık olduğu pek çok olaylar varsa da biz tespit ettiğimiz çok ilginç olayları almaya çalıştık.

Doğu Cephesinde Ruslarla savaşırken Rusların, Arap Çöllerinde İngilizlerle çarpışırken İngilizlerin, gerek silah, teçhizat ve yiyecek yönünden çok üstün olduklarını, Türk askerinin de her şeyden oldukça mahrum ve zayıf olduğu apaçık bellidir. Her birlikte her cephede açlık ileri safhadadır. Alman Paşa kitabının 86 sayfasında Türk birliklerinin Kafkas cephesinde nasıl açlık çektiğini şöyle anlatıyor:

“Birçok kere yol üstünde eşek ve at dışkılarının başına çöken ve azap verici açlıklarını dindirmek için sindirilmemiş tahıl tanelerini ayıklayıp kavuran askerler gördük. Yemek için hayvan leşlerinden et kesilmesini yasaklamak zorunda kaldım. Yüzbaşı Rauch merhamet dolu bir ürpermeyle, hiç yiyecek kalmadığı için ölmüş bir atın derisini kemiren nöbetçiler gördüğünden bahsetti”.

“…Çanakçı-Simsor üzerinden 10 Ocak’ta Garib’e vardık. Yolda askeri yürüyüş kollarından birinde ayakları, kulakları ve elleri donmuş olan ve iskeleti çıkacak ölçüde zayıflamış bulunan insanlar tokatlarının son gücüyle sürünürcesine ilerliyorlardı. Birçoğu bir daha kalkmamak üzere yığılıp kalıyordu”.

Kafkas Cephesinde Türk ordusunda görev yapan Alman tümen komutanı komutan Tümgeneral Hans Gubr gördüklerini böyle anlatıyordu. Onun anıları bizi o yıllara ait başka anılara götürdü.

Küçüklüğümde köyümde köy odasında dinlediğim anılardan bazılarını “Yaşam Yokuşum” adlı kitabıma da almıştım. O köy odalarında ne güzel doyumsuz anılar anlatırlardı. Alman komutanımız kitabında Kafkas Cephelerindeki anılarını anlatırken, Kafkas Cephesinde geçen bu anıyı denk düştüğü için buraya da almak istedim:

Köyümde “Halloların Bekdeş” diye anılan Bektaş Güzel’in (halamın da kocası idi ikisi de rahmete kavuştu) anlattıklarından aklımda kalanı (kitabıma da almıştım) eklemek istedim.

“…Gafgasya Cephesindeydik, asker aç, perişan; sırtımızda bit hiç eksik olmazdı. Bir gün askerin biri ölü şehit arkadaşının çarığını almış, ıslattı, ertesi günü çarıh yumuşayınca ateşte kızartıp deriyi et niyetine yidi…”  “Bekteş” enişte o zamanları asker arasında söylenen bu anıyı anlatırken bir destan da anlatmıştı. Hafızamda kalan kısa bükle şöyle:

“Tiflis’in etrafı dağdır meşedir,

İçinde oturan beydir paşadır…”

“Elden ele gider Tiflis ürünü.”  Gerisinin anımsayamıyorum.

Alman komutan Şeyh Sait’le

Türk ordusunda tümen komutanı olmuş Alman Tümgeneral Hans Gubr’un kitabından öğrendiğimize göre, Atatürk Cumhuriyeti ve devrimlerine de kafa tutmuş Şeyh Sait’le de yolu karşılaşır.

“…Yörenin en güçlü Kürt aşiret reisi olan Şeyh Sait beni burada yeniden selamladı; daha önce Noel zamanı Elkrak’ta ziyaret etmişti. Bana yeniden saygısını sundu ve emrine vermek için bir milis kuvveti teşkil etmeye hazır olduğuna dair teminat verdi. Alman General’in gözü Şeyh Said’i hiç tutmaz, ondan hoşlanmaz (sf. 92).

“Hastanede yaralı askerler açlıktan birbirine saldırıyordu”

Hiçbir kitapta rastlamadığım duymadığım, Alman Tümgenerali Türk birliklerindeki bu açlık olayını kitabında yazdıklarını okuyunca dehşete kapıldım. Kitabının 92. Sayfasında Türk birliklerine tümen komutanlığı yapan Alman General şunları anlatıyordu:

“Diyarbük’e (Diyarbakır) yaklaşırken çok daha uzaktan, tarifi mümkün olmayan bir gürültü işittik. Gürültü Harput’a nakledilmek üzere olan buradaki bir hastaneden geliyordu. İçeri girdiğimiz zaman korkunç bir manzarayla karşılaştık. Tamamen bakımsız olan hastalar açlıktan çıldırmış vaziyette birbirlerine saldırıyorlardı. Bir kısmı diğerlerinin kollarından ve sırtlarından ısırıp et parçaları koparıyorlardı, diğer bir kısmı ise “ekmek” diye haykırıyor, tepiniyor ve her şeyi parçalıyorlardı”. Bir sıhhiye subayı düzeni sağlamaya çalışıyordu, ama nafile açlık hasta askerleri perişan etmişti …”

Doğu Cephelerinde de Arap Çöllerinde de Türk askeri açlıktan, soğuktan dayanılmaz kış ayazından perişan haldedir.  Tümen komutanı Alman General Osmanlı Ordusu altında görev yapmaya devam ederken tanık olduğu hazin olayları kitabında anlatmaya devam ediyor. “Yolda giderken bir gün 16 deve leşi ve aralarında 8 deveci cesedi bulduk. Beyaz ölüme bir kaya kovuğunda yakalanmış 9 donmuş asker gördük. Tümende şubat soğuğunda kayıplarımız fazla olmaya başladı 124 kişi barınaklarda öldü. Bu açlık ve kış soğuğundan asker ister istemez yerli Kürt halkı ile yakın temas zorunlu idi. Bu temasla birçok subay ve asker Kürt kadınlarıyla evlenmişti. Bu evlilik sadece köy muhtarının olur vermesiyle oluyordu. Erkek oradan ayrılırken kadını ve çocukları için gülünç bir miktar para bırakıyor, artık onlarla ilgilenmiyorlardı. (Sf. 96)

“Kürt Şeyh Sait sözünü tutmuştu 400 kişilik bir milis kuvvetinin teşkilinin tamamlandığını bildirdi. Bunlar eski silahlarla donanmış 12- ila15 arası delikanlılar idi; bunlar taşıyıcı güvenlik görevlisi olarak kullanıldı. Şeyh Sait bana çok güvenilmez gözüktüğü için onları hiçbir zaman düşmana karşı savaşa sürmedim.  Sait tümenin durumu ve mevzileriyle çok ilgilendiği için casusu olmasından şüpheleniyordum”.

Osmanlı Padişahlarının çoğunluğu saraylarında umarsız yaşarlardı

600 yıl saltanat süren Osmanlının yıkılışını tamamlayan 1914-1918 Birinci Dünya Savaşı yıllarında, Balkanlardan Arap Çöllerine kadar birbirinden binlerce km uzakta nice cephelerde asker açlık yoksulluk içinde savaşırken, Osmanlının Halife Padişahı İstanbul’da saltanatını lüks hayat içinde sürdürüyordu; üstelik cephelerden feryat gibi yardım isteyen çığlıkları yükselirken, bu yazımızda gördüğünüz gibi ordumuz askerimiz böylesine sıkıntıda açlık çekiyordu. Böylece duyarsız umarsız padişahlar nedense Türk halkını “Etrak-ı bi idrak” “idraksiz Türkler” diye aşağılıyorlar ve de eşlerini karılarını başta Hıristiyanlar olmak üzere hep yabancı kadınları tercih ediyorlardı. Osmanlı Padişahlarının (36 tanesinden neredeyse 35'inin) eşleri ve anneleri yabancı veya gayrimüslim kökenli cariyelerden oluşuyordu. (Son Osmanlı Padişahı VI Mahmet Vahdeddin vatan elden giderken beşinci karısı ile nikahlanıyordu) [ii]