Haber Güncel

Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) yıllarında Osmanlı Ordusunda Türk askerine komutanlık yapmış Alman Komutanlarından Emekli Tümgeneral Hans Gubr adlı subayın yazdığı bu günlerde okuduğum “Türklerle Omuz Omuza” adlı kitabını okurken o yıllara ait ilginç hazin olayları okuyunca (bazılarını ilk kez duymuştum) sizinle paylaşmak istedim.[i]

O savaşta Almanlarla Türkler aynı ittifak içinde savaştıkları için, bu Alman komutan, savaş sırasında Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Mezopotamya ve Filistin’de dolaşarak Türk ordu birliklilerine tümen komutanı olarak görev yapar. Osmanlının yıkılış yılları olan Birinci Dünya Savaşı’nda Türk askerleri ile komutanlığı sırasında tanık olduğu insanı hüzünlendiren ilginç açlık olaylarını kitabında anlatır. Komutanlığı sırasında başından geçen ve de tanık olduğu pek çok olaylar varsa da biz tespit ettiğimiz çok ilginç olayları almaya çalıştık.

Doğu Cephesinde Ruslarla savaşırken Rusların, Arap Çöllerinde İngilizlerle çarpışırken İngilizlerin, gerek silah, teçhizat ve yiyecek yönünden çok üstün olduklarını, Türk askerinin de her şeyden oldukça mahrum ve zayıf olduğu apaçık bellidir. Her birlikte her cephede açlık ileri safhadadır. Alman Paşa kitabının 86 sayfasında Türk birliklerinin Kafkas cephesinde nasıl açlık çektiğini şöyle anlatıyor:

“Birçok kere yol üstünde eşek ve at dışkılarının başına çöken ve azap verici açlıklarını dindirmek için sindirilmemiş tahıl tanelerini ayıklayıp kavuran askerler gördük. Yemek için hayvan leşlerinden et kesilmesini yasaklamak zorunda kaldım. Yüzbaşı Rauch merhamet dolu bir ürpermeyle, hiç yiyecek kalmadığı için ölmüş bir atın derisini kemiren nöbetçiler gördüğünden bahsetti”.

“…Çanakçı-Simsor üzerinden 10 Ocak’ta Garib’e vardık. Yolda askeri yürüyüş kollarından birinde ayakları, kulakları ve elleri donmuş olan ve iskeleti çıkacak ölçüde zayıflamış bulunan insanlar tokatlarının son gücüyle sürünürcesine ilerliyorlardı. Birçoğu bir daha kalkmamak üzere yığılıp kalıyordu”.

Kafkas Cephesinde Türk ordusunda görev yapan Alman tümen komutanı komutan Tümgeneral Hans Gubr gördüklerini böyle anlatıyordu. Onun anıları bizi o yıllara ait başka anılara götürdü.

Küçüklüğümde köyümde köy odasında dinlediğim anılardan bazılarını “Yaşam Yokuşum” adlı kitabıma da almıştım. O köy odalarında ne güzel doyumsuz anılar anlatırlardı. Alman komutanımız kitabında Kafkas Cephelerindeki anılarını anlatırken, Kafkas Cephesinde geçen bu anıyı denk düştüğü için buraya da almak istedim:

Köyümde “Halloların Bekdeş” diye anılan Bektaş Güzel’in (halamın da kocası idi ikisi de rahmete kavuştu) anlattıklarından aklımda kalanı (kitabıma da almıştım) eklemek istedim.

“…Gafgasya Cephesindeydik, asker aç, perişan; sırtımızda bit hiç eksik olmazdı. Bir gün askerin biri ölü şehit arkadaşının çarığını almış, ıslattı, ertesi günü çarıh yumuşayınca ateşte kızartıp deriyi et niyetine yidi…”  “Bekteş” enişte o zamanları asker arasında söylenen bu anıyı anlatırken bir destan da anlatmıştı. Hafızamda kalan kısa bükle şöyle:

“Tiflis’in etrafı dağdır meşedir,

İçinde oturan beydir paşadır…”

“Elden ele gider Tiflis ürünü.”  Gerisinin anımsayamıyorum.

Alman komutan Şeyh Sait’le

Türk ordusunda tümen komutanı olmuş Alman Tümgeneral Hans Gubr’un kitabından öğrendiğimize göre, Atatürk Cumhuriyeti ve devrimlerine de kafa tutmuş Şeyh Sait’le de yolu karşılaşır.

“…Yörenin en güçlü Kürt aşiret reisi olan Şeyh Sait beni burada yeniden selamladı; daha önce Noel zamanı Elkrak’ta ziyaret etmişti. Bana yeniden saygısını sundu ve emrine vermek için bir milis kuvveti teşkil etmeye hazır olduğuna dair teminat verdi. Alman General’in gözü Şeyh Said’i hiç tutmaz, ondan hoşlanmaz (sf. 92).

“Hastanede yaralı askerler açlıktan birbirine saldırıyordu”

Hiçbir kitapta rastlamadığım duymadığım, Alman Tümgenerali Türk birliklerindeki bu açlık olayını kitabında yazdıklarını okuyunca dehşete kapıldım. Kitabının 92. Sayfasında Türk birliklerine tümen komutanlığı yapan Alman General şunları anlatıyordu:

“Diyarbük’e (Diyarbakır) yaklaşırken çok daha uzaktan, tarifi mümkün olmayan bir gürültü işittik. Gürültü Harput’a nakledilmek üzere olan buradaki bir hastaneden geliyordu. İçeri girdiğimiz zaman korkunç bir manzarayla karşılaştık. Tamamen bakımsız olan hastalar açlıktan çıldırmış vaziyette birbirlerine saldırıyorlardı. Bir kısmı diğerlerinin kollarından ve sırtlarından ısırıp et parçaları koparıyorlardı, diğer bir kısmı ise “ekmek” diye haykırıyor, tepiniyor ve her şeyi parçalıyorlardı”. Bir sıhhiye subayı düzeni sağlamaya çalışıyordu, ama nafile açlık hasta askerleri perişan etmişti …”

Doğu Cephelerinde de Arap Çöllerinde de Türk askeri açlıktan, soğuktan dayanılmaz kış ayazından perişan haldedir.  Tümen komutanı Alman General Osmanlı Ordusu altında görev yapmaya devam ederken tanık olduğu hazin olayları kitabında anlatmaya devam ediyor. “Yolda giderken bir gün 16 deve leşi ve aralarında 8 deveci cesedi bulduk. Beyaz ölüme bir kaya kovuğunda yakalanmış 9 donmuş asker gördük. Tümende şubat soğuğunda kayıplarımız fazla olmaya başladı 124 kişi barınaklarda öldü. Bu açlık ve kış soğuğundan asker ister istemez yerli Kürt halkı ile yakın temas zorunlu idi. Bu temasla birçok subay ve asker Kürt kadınlarıyla evlenmişti. Bu evlilik sadece köy muhtarının olur vermesiyle oluyordu. Erkek oradan ayrılırken kadını ve çocukları için gülünç bir miktar para bırakıyor, artık onlarla ilgilenmiyorlardı. (Sf. 96)

“Kürt Şeyh Sait sözünü tutmuştu 400 kişilik bir milis kuvvetinin teşkilinin tamamlandığını bildirdi. Bunlar eski silahlarla donanmış 12- ila15 arası delikanlılar idi; bunlar taşıyıcı güvenlik görevlisi olarak kullanıldı. Şeyh Sait bana çok güvenilmez gözüktüğü için onları hiçbir zaman düşmana karşı savaşa sürmedim.  Sait tümenin durumu ve mevzileriyle çok ilgilendiği için casusu olmasından şüpheleniyordum”.

 

Osmanlı Padişahlarının çoğunluğu saraylarında umarsız yaşarlardı

600 yıl saltanat süren Osmanlının yıkılışını tamamlayan 1914-1918 Birinci Dünya Savaşı yıllarında, Balkanlardan Arap Çöllerine kadar birbirinden binlerce km uzakta nice cephelerde asker açlık yoksulluk içinde savaşırken, Osmanlının Halife Padişahı İstanbul’da saltanatını lüks hayat içinde sürdürüyordu; üstelik cephelerden feryat gibi yardım isteyen çığlıkları yükselirken, bu yazımızda gördüğünüz gibi ordumuz askerimiz böylesine sıkıntıda açlık çekiyordu. Böylece duyarsız umarsız padişahlar nedense Türk halkını “Etrak-ı bi idrak” “idraksiz Türkler” diye aşağılıyorlar ve de eşlerini karılarını başta Hıristiyanlar olmak üzere hep yabancı kadınları tercih ediyorlardı. Osmanlı Padişahlarının (36 tanesinden neredeyse 35'inin) eşleri ve anneleri yabancı veya gayrimüslim kökenli cariyelerden oluşuyordu. (Son Osmanlı Padişahı VI Mahmet Vahdeddin vatan elden giderken beşinci karısı ile nikahlanıyordu) [ii]

(bilmiyorum ama Türkler olarak Osmanlı hanedanlarını “ata” diye düşünebilir miyiz, çünkü peş peşe analarımız yabancı!) Düşünün, yönettiği halkını aşağılayan bir yönetici olur mu?  Hemen aklımıza, “keşke Yunanlılar kazansaydı” diyen sözde tarihçi yanında, Atatürk ve İsmet Paşa gibi ulusal kahramanlarımızı “iki ayyaş” diyerek aşağılayan yöneticilerimiz geliverdi. Ne ki günümüzde “ben Türklükten ayrıldım” diyen siyasetçiler görüldü.

**

[iii] Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi, Siyaset geçmişi de olan (Osmanlı döneminde milletvekilliği, nazırlık ve Şeyhülislamlık yapmış) ve Cumhuriyet'in ilanından sonra 150'likler listesine alınarak sürgün edilen Mustafa Sabri Efendi, 1927 yılında Yunanistan'da çıkardığı “Yarın” gazetesinde bir şiir yayımlamış ve "Türklükten istifa ettiğini" ilan etmiştir.

Dedem Duran Çavuş’un Savaş Anılarından

Müttefik olmamız nedeni ile Osmanlı Ordusuna komutanlık yapan Alman Generali Hans Guhr’un “Türklerle Omuz Omuza” adlı kitabında Arap çöllerindeki yazdıkları bana Dedem Duran Çavuş’un o bölgelerdeki anılarını anımsattı.

    Alman generalin anlattığı Arap Cephelerindeki olaylar, beni daha önce dedemin anlattığı anılarına götürdü. Dedem (anamın babası), 105 yaşında vefat eden Duran Çavuş (Satılmış ki o köyüm Yelek’te torunun torununu gören insandı. Rahmetli dedem şöyle anlatmıştı:

“-Gutulamarede İngilizlere garşı İslâm torpağını gorumak için çarpışıyoh. Asker aç, askere su yok, bit, hastalık askeri gırıyo geçiriyo.  Ayağımızda yırtık çarıh, sırtımızda bit, pire; alayımızın çoğu, tüm zabitler, erlerin yarısı şehit oldu. Alay gumandarı yaralı çadırda yatıyo. Beni çağırdı.-Oğlum Duran Çavuş, alay perişan zabit erat takviyesi olana gadar alayımız sana emanet”didi”.

Sonra çölün bazı bölgelerinden çekilirken, yaralı erlerimizi köylerden geçerken çadır kurup yaralıyı oraya bırakıp gitmek zorunda kalmıştık. Din gardaşlarımıza rica ettik, Arap köylüleri güya Allah rızası için bakın diye. Biz ayrıldıktan sonra, Arap eşkıyası çadırlarda yaralı yatan askerimizi hançerlemişler, belki Osmanlı altını yuttu ise alalım, diye cembiye dedikleri eğri hançerle yaralı eratımızın karınlarını deşmişler. Bu Arabın ne dostluğuna güvenilir ne din gardaşlığına güvenilir”. İstiklal Madalyalı Dedem Duran Çavuş, değişik cephelerde aldığı kurşun yaralarını gösterip ağlayarak gözyaşları içinde, hafızamda kalan bunları anlatmıştı.

         Düşünebiliyor musunuz, Duran Çavuş, askerde çavuş olmuş, okuma yazma bilmez. Okuma yazma bilmeyen bir er çavuş alay komutan vekili oluyor…  Böyle çaresiz cephelerde çarpışmış Osmanlı. Ne ki, Osmanlı da okuma yazma bilmeden paşa olanlar vardı (Yedi sekiz Hasan Paşa gibi; demek ki Osmanlıyı yıkan eğitimsizlik) O Duran Çavuş ki, tam 8 sene cepheden cepheye savaşmış İstiklal Savaşı Gazisi bir eski askerdi.

Arap Çöllerinde bir katliam

Dedem Duran Çavuş’un anlattıkları ile örtüşen, yine o cephe hatlarında yaşanmış bir olayı (sanırım Yüzbaşı Selahattin’in Romanı idi) kitaptan okumuştum. Arap Çöllerinde İngilizlere karşı çarpışan Türk birlikleri çekilirken ağır yaralılarını, başlarında subay ve doktorları olduğu halde, hastane haline getirdikleri çadırlarda Irak topraklarında (kardeş Müslüman diye) bazı köylerde bırakırlar.

Bekir Sami’nin tümeni böyle bir hastanenin bulunduğu Kazımiye Mahallesinden geçerken kasabadan canhıraş feryatlar duyarlar, görürüler ki çadır hastanelere hücum eden Arap eşkıyası, kolu bacağı kırık yaralıları yataktaki hastalara birer ip takarak sokakta sürüyorlar, hastaneleri yağma ediyorlar, hastaları soyuyorlar. Halkın, “Türk ordusu gitti” diye çekingenliği kalmamış. Bekir Sami Bey, bu dehşetli durumu görünce Kazımiye halkını bir meydanda toplamaya emir veriyor. Bekir Sami birlikleri bu vahşeti görmüş kadın, erkek, çocuk, ihtiyar halkı zorla topluyorlar, kasabadan çıkarıyorlar. Orada 400’den fazla olan Kazımiye halkını kurşuna diziyor. Bekir Sami bunu yaparken de şöyle mırıldanıyor:

“400 yıllık Osmanlı tarihinin hesabını görüyorum”.  O topraklar 400 yıl Osmanlı yönetiminde kaldığı için söylemiş olmalı.       

         Küçüklüğümde, bir yakını uzak diyarlarda şehit olmuş köylümüz çok yaşlı bir kadın şöyle bir ağıt söylerdi: (Defterimin kenarına not etmişim):

“Yemen elleri Yemen elleri,

Ölürken ne didi Celal’ın dilleri,

Sılada mahzun godun dulları,

Ne zalım mıssın Yemen Elleri”.

          Osmanlı Ordusunda Alman Komutan Hans Guhr kitabında, ilginç saptamalarda da bulunur. Birliğinin bulunduğu bir Kürt köyü yakınlarında 4 Temmuz’u 5 Temmuz’a bağlayan gece her taraftan müthiş bir silah sesleri gelir. Aniden ortaya çıkan bir düşman karşısında telaşa düşen birliklerden herkes alarma geçer. Meğer o gece bir tam ay tutulması olmuştur. Yüzyıllardan beri yöre halkı ay ve güneş tutulmasında ayı ve güneşi kurtaralım diye gök yüzüne doğru silah atarlarmış. Bu Ay, Güneş   tutulmasında “ayı, güneşi kurtaralım” diye silah atma batıl inancı Anadolu ve Ortadoğu İslam aleminde yakın zamana kadar süregelmiştir.

“Ermeni meselesinde nasıl tavır alınırsa alınsın, İttihat ve Terakki hükümetinin bulduğu çözüm her halükârda yanlıştı. Ermenilerin tehciri, ülkenin adını kötüye çıkardı ve kendinse çok zarar verdi. Çünkü Ermenilerin yaşadığı birçok yer tek edildi, mevcut olan az sayıdaki tarla ıssızlaştı ve Anadolu’da zanaatkar kalmadı.

Ayaklanmalarda Türklerin acımasız fanatik zalimler, buna mukabil Ermenilerin takibata uğrayan zavallı bahtsız Hıristiyanlar olduklarına dair Batı dünyasında çok yaygın olan kanaat her halükârda yanlış olduğu imajının çok yaygın olduğudur”.  (Aynı kitap sf. 107-108)

Cevat Kulaksız kulcevat599@gmail.com

Son notlar

26 Ağustos; büyük bir tesadüf eseri olarak, Türklerin Anadolu’ya ayak basarak ele geçirdikleri, Türklere Anadolu'nun kapısının açıldığı, Türklerin Anadolu'ya yerleşmelerini sağlayan Alpaslan komutasında kazanılan 1071 Malazgirt Meydan Savaşının yanı sıra, 30/Ağustos/1922 de büyük taarruz ile sonuçlanarak bugünkü son Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kuruluşunun temel taşını oluşturan Kurtuluş Savaşımızın ve büyük zaferin kutlandığı zafer haftasının da yıldönümüdür.

Alpaslan sayesinde elde edilen Anadolu'nun; sonradan emperyalist devletler tarafından işgal edilen topraklarında, son Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kuruluşuna olanak sağlayan Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliği ve başkomutanlığında kazanılan,  düşmanın denize döküldüğü,  güçlü emperyalist ve işgalci devletlere diz çöktürüldüğü, Sevr’in çöpe atıldığı büyük zaferin; yani, 30 Ağustos 1922 büyük taarruzun (Kurtuluş savaşının); mahalline gidilerek,  ATATÜRK'ün ismi dahi anılmadan, devletin üst kademelerince devlet protokolüyle kutlanan Malazgirt Savaşı ve zaferiyle perdelenmeye, gölgelenmeye ve adeta yok sayılmaya çalışılması ve bu uygulamanın, iktidarın vazgeçilemez bir alışkanlık ve geleneği haline getirilmesi, çok üzücü olup, bu durum asla ve asla kabul edilemez.

Aynı tarihlere rast gelen bu iki büyük zafer; dönüşümlü olarak, bir yıl Malazgirt de diğer yıl da Afyon Kocatepe de devlet protokolüyle, hak ettiği görkem ve önemle kutlanamaz mı?

Elbette kutlanır.

Ancak, iş başındaki Saray iktidarının ve bugün için, onun artık küçük mü yoksa büyük mü olduğu pek anlaşılamayan ortağı, her yıl, Malazgirt Savaşının ve zaferinin devlet protokolüyle görkemli bir şekilde mahallinde kutlanmasını tercih etmekte ve ATATÜRK ve silah arkadaşlarının kazandığı 26/30 Ağustos 1922 tarihlerini kapsayan Zafer Haftasına hak ettiği önemi vermediklerini Türk Milletine göstermektedirler. Bu saygısızlığı, millet olarak asla kabul etmiyoruz.  

Saray İktidarının tüm ortaklarıyla mahalline giderek kutladıkları 1071 Malazgirt Zaferiyle kazanılan Anadolu topraklarının, Birinci Dünya Savaşından sonra emperyal güçler tarafından işgal edilerek kaybedilmiş olduğunu ve bu toprakların yeniden ve aynen 1071 de olduğu gibi, ATATÜRK tarafından geri alındığını, bu toprakların son kazananının ve kurtarıcısının, Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK olduğunu, bile istisna herkes, kafalarına kazımak zorundadır.   

İş başındaki Saray iktidarının ileri gelenleri; bu kabul edilemez ayrımcılıklarıyla, adeta, kendilerinin en yakın varlık nedeni olan babalarını, dedelerini, analarını, ninelerini görmezlikten gelerek, daha gerilere gidip, yüzlerini dahi görmedikleri, isimlerini dahi hatırlamadıkları büyük dedelerini ve büyük ninelerini önceleyerek onları yüceltme gibi bir davranışı sergilemektedirler. Olması gereken, bu konuda bir ayrımın yapılmaması, tümüne aynı saygının gösterilmesi ve önemin verilmesidir.

Dinle ilgisi kalmayan, siyasallaşan, Saray İktidarının arka bahçesine dönüşen öncesiyle ve sonrasıyla Diyanet İşleri Başkanları da, zafer haftasına denk gelen Cuma hutbelerinde; ATATÜRK'ün adını anmamayı alışkanlık ve gelenek haline getirmiş olup, Diyanet İşleri Başkanının; bu sene de, 26/30 Ağustos Zafer Haftasını ve Bayramını ve ATATÜRK'ün adını anıp anmayacağını, ona rahmet dileyip dilemeyeceğini, merakla bekliyoruz.

Demokratik ve laik Türkiye Cumhuriyeti ve onun kurucusu, bu vatanın kurtarıcısı ATATÜRK, Türk Milletinin olmazsa olmazı ve  kırmızı çizgisidir. Sıfatı ve makamı ne olursa olsun, ister seçilmiş, isterse atanmış olsunlar; herkes,  bu kırmızı çizgiyi bir milim dahi aşamaz ve sevmese de saygısını esirgeyemez. Türk ve insan olmanın ilk şartı, ATATÜRK'e saygılı olmak ve ona hak ettiği değeri vermektir.

Başkomutanlığı,  oturduğu yerden ve Anayasada yer alan ve sembolik bir değer ifade eden bir hükümden yararlanarak yapay olarak değil,  emperyalist devletleri harp meydanlarında dize getirerek,  ülkemizi düşmanlardan kurtarmak suretiyle ve canı pahasına hak eden,  laik ve demokratik Türkiye Cumhuriyetini kurarak bizlere hediye ve emanet eden,  ezeli ve ebedi,  gerçek ve tek Başkomutanımız ve liderimiz Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK'ümüzün manevi kişiliğinde kutladığımız 26 Ağustos Zafer haftamız ve 30 Ağustos Zafer Bayramımız,  “NE MUTLU TÜRK'ÜM” diyebilen tüm halkımıza kutlu ve mutlu olsun.

Bu zaferi kazanan ve bizlere yaşatan, en başta Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK olmak üzere, artık hepsi aramızdan ayrılmış bulunan, generalinden Er’ine kadar, zaferde payları bulunan; askerinden siviline, erkeğinden kadınına, tüm silah arkadaşlarına, Allah'tan rahmet diliyor, aziz hatıraları önünde minnetle ve saygıyla eğiliyoruz.  

26/08/2026

Güner YİĞİTBAŞI

Hukukçu

AKP iktidarı sayesinde, ülkenin acil çözüm bekleyen sorunları yerine, ülke çapında muhalif belediyelere yönelik olarak açılan siyasi davaların duruşmalarını takip edip tartışıyoruz. Yani, ülkenin yararına olmayan yapay meseleleri tartışarak havanda su dövüyoruz.

İBB Başkanı İMAMOĞLU ve arkadaşları hakkında açılan davanın duruşmaları ülkemiz için gündem oluyor. İMAMOĞLU'nun savunma hakkının kısıtlandığından dem vuruyoruz.

Aslında, yargılamanın başında, iddianamenin okunmasından sonra yapılan yargısal işlem, sanıkların sorgularının yapılması işlemidir, savunma alma değildir.

Yargılamayı yapan hakimler heyeti; bu sorgu safhasında, iddianamede sanığa yöneltilen suçlamalara konu edilen iddiaları hatırlatırlar ve bu iddialarla ilgili olarak ne diyeceğini sanığa sorarlar. Bağımsız ve tarafsız bir mahkeme iddianame ile bağlı değildir, bu iddiaları peşinen kanıtlanmış sayamaz, duruşma öncesinde, duruşmaya hazırlık döneminde dosyada mevcut delilleri ve iddianameyi okurken maddi hakikate ulaşmak ve eylemin hukuki tavsifini doğru yapabilmek adına, sanığa soracakları soruları belirleyerek not alır ve duruşma açıldığında sanığın sorgulanması safhasında bu soruları sanığa sorarak cevaplarını almaya çalışırlar. Bu sorular, tarafsız ve bağımsız yargıda, maddi hakikate ulaşmaya yönelik sanığın lehine ve aleyhine sonuçlar doğurabilecek sorulardır. Hakim'in yargılamadaki ve doğru kararı vermekteki başarısı, bu sorgu aşamasının başarılı geçmesiyle doğru orantılıdır.

Uygulamada; bu sorgu aşaması savunma aşamasıyla karıştırılmaktadır. Aslında farklı kavramlardır.

Hakimler dahi, iddianame okunduktan sonra sorguya başladığında, sanığa, haydi savunmanı yap derler ve bu yanlıştır.

Evet sorguda sanığa sorulacak sorulara sanığın vereceği cevaplar, genellikle hakkındaki iddiaları inkara ve bu iddiaların doğru ve gerçek olmadığına ve kendisini savunmaya yönelik olsa da, yapılan işlem sorgulamadır. Sanık yönünden sorgulamada kendisine yöneltilen iddialara ve kendisine sorulan sorulara vereceği cevaplar, içerik itibariyle bir ön savunma niteliğindedir.

Çoğu avukat arkadaşımız da, özellikle müvekkili sanık tutuklu ise, sorgudan hemen sonra veya oturum kapatılırken, tahliye talebine esas olmak üzere, müvekkilinin suçsuz olduğuna yönelik savunma yapmakta ve tahliye istemiyle yetinmeyerek, nihai savunmasını yapmış gibi, müvekkilinin beraatine de karar verilmesini talep etmektedir. Tahliye talebine gerekçe olarak yapılan kısa savunma, savcının esas hakkındaki mütalaasını sunmasından sonraki aşamada yapılması gereken nihai savunma değildir. Tahliye talebiyle yetinilmelidir.

SANIKLAR;

Sorgu aşamasını müteakip, delillerin ortaya konulması, ikamesi ve tartışılması sonrasında,

Gerçeğe ulaşma yönünden şayet eksik kalmışsa, mahkemece resen veya tarafların talepleriyle yapılacak olan kovuşturmanın genişletilerek tamamlanmasından,

Ve iddia makamından esas hakkındaki mütalaasının alınmasından sonra gelinen bu son noktada,

Haklarındaki iddialarla ilgili olarak toplanan ve tartışılan dosya içeriği tüm delilleri değerlendirip bir senteze varacakları asıl ve nihai savunmalarını yapacaklardır.

Asıl önem verilmesi ve üzerinde durulması gereken savunma, bu nihai savunmadır. Nihai savunma, yargılama biterken, yasaya göre sanığa sorulması gereken “son sözünüz nedir”? sorusunun cevabı ve karşılığı değildir, Yargılamanın üç temel ayağından birisi olan savunmanın bel kemiği olan ana savunmadır.

Bu savunma; sanığın, iddia makamının esas hakkındaki mütalaasına karşı, dosyadaki tüm delilleri değerlendirerek kendi lehine bir sentez oluşturacağı, hükme esas alınacak olan nihai savunmadır.

İşte, asıl önemli olan ve İMAMOĞLU'nun dikkat etmesi ve mutlaka sonuna kadar kullanması gereken savunma, savcının esas hakkındaki mütalaasının sunulmasından sonra yapacağı bu nihai savunmadır.   

23/08/2026

Güner YİĞİTBAŞI

Hukukçu

Barıştan yana olmak, barışa giden yolların önündeki tüm engelleri ortadan kaldırmak başka, barışı sağlamanın yanlış yöntemlerine karşı çıkmak başkadır.

Bu ikisini ayırmak ve her Türk insanının ve her siyasi partinin asla karşı çıkmayacakları ülke barışını sağlamak adına, ülke barışını ve toplumsal mutabakatı daha da bozacak yöntemlere karşı çıkmak zorunludur.

Yeni Parti lideri Özgür ÖZEL; çerçeve yasanın tartışıldığı mecliste yaptığı konuşmasında aslında barışı ve toplumsal mutabakatı temelinden dinamitleyen iktidarın ülkemizdeki antidemokratik uygulamalarını bir bir saydıktan ve bu nedenle bu yasaya hayır deme hakkına haiz olmalarına rağmen, barışın önünü açmak adına çerçeve yasaya evet diyeceğini milletvekillerini de yöresel hassasiyetlerine göre oy vermek üzere serbest bıraktıklarını açıklamış ve oylama buna göre yapılmış, Yeni Partinin çoğunluğu yasaya hayır demiş ve aralarında Özgür ÖZEL'in de bulunduğu azınlık evet oyu kullanmıştır.

Dün de yazdık, milletvekilleri sadece seçildikleri yörelerin milletvekili olmayıp 84 milyonun vekilidir. Kaldı ki, seçildikleri yörelerdeki yüreklerine şehit ve gazi ateşi düşmüş olan tüm yurttaşlarımızın yaşadıkları bu yürek ateşi ve üzüntü, yöre farkı gözetmeksizin tüm 84 milyon insanımız için de geçerlidir.

Bu itibarla, milletvekillerini oylarında serbest bırakırken, gerekçe olarak yöresel hassasiyet kriterinin esas alınması hiç şık olmamış, bölgeler arasında bir ayırımcılık yapılmıştır. Özgür ÖZEL Manisalıdır, Manisa hiç şehit ve gazi vermemiş midir? Kendisi yöresel hassasiyet içinde değil midir?

Bu karar alınırken, oy dengeleri düşünülmüş ve oy kaygısı ilkelerin önüne geçmiştir.

Terörün sonlanması ve ülkeye barış ve huzurun gelmesi hepimizin bir milli bir meselesi olup, bunun sağlanması toplumsal bir mutabakatı gerektirir, bu partiler için de öyledir, Yeni Partide de oylama konusunda grup olarak bir mutabakat oluşturulmalı ve bir iki istisna çıksa da evet veya hayır şeklinde çoğunluğa dayalı ortak bir karar alınmalıydı.

Sanırım, parti üst yönetimi, bir taşla birkaç kuş vuralım, partiyi oylamada serbest bırakalım, çerçeve yasaya tamamen evet veya tamamen hayır diyen kötü polis olmayalım, oylarımız fazla zarar görmesin ve bu arada bak gördünüz mü? Yeni Parti olarak parti içi demokrasiye uyan yepyeni bir anlayışın partisiyiz, çerçeve yasasına verilecek oylarda grubumuzu bağlayan bir karar almıyoruz ve grubumuzu oylarında özgür bırakıyoruz diye düşünmüş olabilir.

Ancak, kuş vurayım derken, yani ava giderken avlanmak da var bu işin içinde.

İnsanların içindeki, Yeni Parti'ye yönelik o umut kuşunu da vurup öldürmek gibi.

Parti içi demokrasi bizim de savunduğumuz bir değerdir.

Ancak, terörün önlenmesi ve ülkeye barışın getirilmesi hepimizin arzusu olmasına rağmen, içlerinde Kürt vatandaşların yaşadıkları Kürt oylarıyla seçilmiş illerin belediye başkanlarının da bulunduğu seçilmiş belediye başkanlarının tutuklanarak hapse atıldıkları, yerlerine kayyımların atandığı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarına rağmen hapiste tutulan politikacı,  gazeteci ve milletvekillerinin bulunduğu, bağlayıcı Anayasa Mahkemesi kararlarına uyulmadığı, ihalelerin artık bir hizmet aracı değil, muhalefet belediye başkanları hakkında soruşturma açılarak yargı eliyle tutuklanmalarının aracı haline getirildiği, çoğu belediye başkanının artık ihale açarak beldesine hizmet etmekten korkutulduğu, yargının siyasetin aracı haline getirildiği, iktidarın siyasallaşan yargı kararlarıyla milli iradeyi temsil eden seçimlerle kazanamadığı belediye başkanlıklarını ele geçirdiği, yargı kararlarının adeta seçim etkisi gösterdiği, insanlara iş imkanı sağlanamadığı, bölgeler arasındaki fırsat eşitliğinin sağlanamadığı, Kürtlerin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olan Üniter Türkiye Cumhuriyeti devletini parçalama gibi bir niyet ve  sorunları yoksa, Kürt sorunun da aslında  çözüm bekleyen tüm Türk Milletinin sorunuyla ayniyet gösterdiği, Kürt sorununun çözümünün ilk koşulunun bölgedeki feodal ağalık düzenine son vermek ve kalkınmanın ülke geneline eşit dağıtılmasının zorunlu olduğu, oylanan çerçeve yasanın saydığımız bu olumsuzluklara asla çare getirmediği ülkemizde, milli ve toplumsal mutabakat sağlanmadan çerçeve yasaya evet denilmesi, terörün önlenmesine ve barışın sağlanmasına asla katkı sunmayacaktır.

Bu nedenle, Yeni Partiye büyük bir umutla bağlanan ve Kürdiyle Türküyle aynı sıkıntıları çekmekte olan  toplumsal muhalefet; parti içi demokrasiyi sağlama ve yöresel hassasiyet ve oy kaybı endişeleriyle milli bir meselede ortak bir karar alma, parti içinde mutabakatı sağlama becerisini gösteremeyen Yeni Parti için; milli bir meselede dahi mutabakata vararak ortak bir karar alma becerisini gösteremeyen oyları dağılan bir partiye oy verir ve iktidar yaparsak ileride ülke yararına alınması gereken ekonomik ve toplumsal bir kararda yine aralarında anlaşamazlarsa diye endişeye kapılmalarını,  kimse göz ardı edemez.

Özgür ÖZEL ve ekibi, işte bir evet oyu uğruna, grubu oylamada serbest bırakarak ne şiş yansın ne kebap diye düşünürken, birçok risk ve endişeyi de seçmenin zihnine sokma becerisini göstermişlerdir.

Yeni Parti olarak demokratikleşmeyi daha çok beklersiniz. İktidarın sicilinin belli olduğunu kendiniz dile getirdiniz. Sizce bu sicile sahip olan ve mevcut anayasayı dahi rafa kaldırarak uygulamayan bu iktidar,  ülkeye demokrasi ve özgürlük getirir mi?

11/08/2026

Güner YİĞİTBAŞI

Hukukçu